130 GEOLOGISCHE GISSINGEN. 



Met te meer vertrouwen ga ik over tot de mededeeling mijner "gis- 

 singen," dewijl deze zijn ontleend aan een gebied, waarop de Album- 

 lezer reeds meermalen zijne schreden heeft gezet. Ik neem zelfs de 

 vrijheid het voorliggende te beschouwen als een niet overbodig toe- 

 voegsel aan een vroeger in dit tijdschrift verschenen opstel mijner 

 hand "de steenkoolperiode" (Album der Natuur 1868). 



"Maar waarom", zoo luidt wellicht de bedenking van sommigen, "waar- 

 om dan geen opschrift gekozen , minder afschrikkend dan dat , het- 

 welk aan 't hoofd dezes is geplaatst?" Omdat, waarde lezer! ik geen 

 beter wist, en omdat, m. i. een eerste vereischte van eenen titel be- 

 staat in juistheid. Zoo beknopt mogelijk, maar ook zoo nauwkeurig 

 mogelijk bepale de titel den inhoud van 't geschrevene. Vergun mij u 

 thans eene nadere omschrijving te geven van dien inhoud, opdat het 

 u blijke in hoeverre mijne meening juist is en tevens om u , zoo mo- 

 gelijk , eenige belangstelling in te boezemen voor hetgeen volgt. 



Zoo als gij reeds weet, bestaat een gedeelte van de oostelijke grens 

 van ons vaderland uit een bodem , die kennelijk reeds duizendtallen 

 van jaren bestond, vóór dat de kleilagen en veenen van Holland, 

 Zeeland , Friesland , Groningen , die der Betuwe en van westelijk Utrecht 

 enz. , ja zelfs voor dat de grint- en zandgronden der Veluwe, van Drenthe, 

 Overijsel enz. waren gevormd. Die oude gronden, bekend onder den 

 naam van tertiaire en secundaire gronden van Twenthe en 't graaf- 

 schap Zutfen , vormen eene smalle strook , langs de Nederlandsen- 

 Pruisische grenzen gelegen. Winterswijk, Eibergen, Delden en Olden- 

 zaal zijn op dien bodem gebouwd. Vooral de tertiaire vormingen maken 

 hier de hoofdzaak uit. Zij bestaan uit leem, die de grondstof levert 

 voor de talrijke steen- en panfabrieken dezer streek. Over groote uit- 

 gestrektheden breidt zich deze tertiaire leem, nu eens meer, dan eens 

 minder diep onder de oppervlakte uit , in dezelfde mate nu eens meer , 

 dan eens minder dik door eene laag diluvium overdekt. Hier en daar 

 is zelfs die dekkende laag geheel weggenomen , zoodat de bruinroode 

 leem alsdan aan de oppervlakte bloot ligt. Blijkens de versteeningen, 

 hier en daar uit deze formatie opgedolven, is deze eene zeevorming. 

 Hier bestond voor eeuwen een zeestrand , misschien een groote bin- 

 nenzee , waarin groote stroomen mondden , welker slib het materiaal 

 voor die leem heeft geleverd. Dat slib hoogde den zeebodem op , en 

 langzame rijzingen brachten hem allengs op het droge, evenwel om 

 later weder onder den zeespiegel te dalen en gelegenheid te geven om 



