168 HOE ZORGEN WIJ HET BEST VOOR ONZE DOODEN 'i 



gering is , dat , wanneer zulk een dier geheel uitdroogt , er slechts 

 een zeer dun vliegje overblijft. Bij zoogdieren, die een hard en vast 

 skelet hebben , dus ook bij den mensch , is deze hoeveelheid wel is 

 waar geringer , maar toch nog zeer aanmerkelijk. Men kan haar op 

 ongeveer 3 / 4 van het geheele lichaamsgewicht schatten. Dit water maakt 

 een bestanddeel uit van alle organen. Het is de middenstof waarin 

 en waardoor al die menigvuldige scheikundige werkingen plaats grijpen, 

 die wij met het ééne woord "stofwisseling" kenmerken, en waaronder 

 het grootste gedeelte der levensverschijnselen , met name alle die tot 

 de voeding behooren , worden samengevat. 



Zonder water geen leven. Maar ook zonder water geen rotting. 

 Zoodra het lichaam van een dier of een gedeelte daarvan geheel is 

 uitgedroogd, dan ondergaat het verder geene verandering. Zie het in 

 onze zoölogische museen en anatomische kabinetten. Een groot deel 

 der kunst om de daar bewaarde voorwerpen voor bederf te hoeden 

 bestaat in hen volkomen uit te droogen en droog te houden. 



Gedurende het leven nu heeft er eene gestadige vernieuwing van 

 dit water plaats. Door uitdamping aan de lichaamsoppervlakte, door 

 de ademhaling en langs andere wegen wordt het water naar buiten 

 uitgescheiden , maar ook telkens door het drinken weder aangevuld. 

 Is het lichaam dood , dan heeft die vernieuwing geen plaats meer. 

 Toch gaat de uitdamping aan de oppervlakte voort; het lichaam be- 

 gint te verdroogen, en de verdroogde opperhuid belet zelfs de zuurstof 

 der lucht gemakkelijk tot het inwendige door te dringen. Ten gevolge 

 van de zich daarbinnen ontwikkelende gassen zwelt het lichaam tot- 

 dat het eindelijk barst, en nu beginnen ook de inwendige deelen te ver- 

 droogen. Zoo kan het lichaam tot een soort van mummie worden. Warmte, 

 die anders de rotting bevordert , kan zoo , omdat de verdamping van 

 het water daardoor versneld wordt, het eindelijke bederf tijdelijk ver- 

 tragen , inzonderheid wanneer zij gepaard gaat met eenen droogen 

 luchtstroom. Voorzeker is niet enkel de inbalseming maar ook het 

 zeer drooge klimaat van Egypte gunstig geweest voor de bewaring 

 der lijken van de bewoners van dit land , die voor twee- of driedui- 

 zend jaren vóór onze tijdrekening leefden. Hetzelfde kan gezegd wor- 

 den van de niet ingebalsemde lijken der bewoners van het bijna re- 

 genlooze Peru, uit eenen tijd, die nog van vóór de Inca's dagteekent, 

 en welke bij duizenden in zittende houding in de zoogenaamde huacas 

 of grafheuvels worden aangetroffen. Ook hier en daar in Europa , b. v. 



