170 HOE ZORGEN WIJ HET BEST VOOR ONZE DOODEN ? 



dan moet het water, dat daarmede in aanraking komt, koolzuur be- 

 vatten , waardoor de genoemde kalkzouten worden aangetast , opgelost 

 en weggevoerd, terwijl de daarbij vrij geworden lijmstof, dan onder 

 het bereik der zuurstof gekomen, in verrotting overgaat. De beenderen 

 worden dan eerst broos , en eindelijk vallen zij bij de minste aanraking 

 tot stof uiteen. 



In het boven gezegde heb ik in korte trekken den gang der ont- 

 binding geschetst, die de lijken van dieren en van menschen ondergaan, 

 wanneer men deze aan de vrije inwerking der natuurkrachten overlaat. 

 Eeeds uit hetgeen wij daarbij opmerkten blijkt echter dat de ontbin- 

 ding kan bevorderd en belemmerd worden. Wij menschen doen het 

 laatste door de lijken niet enkel te begraven, maar deze vooraf in dichte 

 kisten te besluiten. Ware het mij te doen om de verbeelding mijner lezers 

 te treffen en te schokken , dan zoude ik hier een tafereel kunnen ophangen 

 van hetgeen in die kleine ruimten plaats grijpt , een tafereel , zoo wal- 

 gelijk, dat zelfs de koelzinnigste man, tenzij zijn gevoel verstompt is 

 door de gewoonte , zich met afschuw daarvan zoude af keeren. Ik be- 

 spaar mijne lezers die akeligheid. Ook zonder dat ik er meer van zeg, 

 is het duidelijk , dat zulk eene wijze van begraven tegennatuurlijk is 

 en afkeuring verdient. 



Wil men voortgaan met de lijken te begraven, dan moet men deze in 

 waarheid aan de aarde toevertrouwen, en wel op zulk eene wijze dat de ont- 

 binding door toetreding der zuurstof en van het water wordt bevorderd 

 en de vochten en gassen, die zich vormen, zoo goed mogelijk door den 

 bodem worden opgeslorpt en vastgelegd. Een eerste vereischte is der- 

 halve dat de bodem eener begraafplaats poreus genoeg is om de lucht 

 door te laten; een tweede: dat zij hoog genoeg gelegen zij om nooit 

 blijvend met water doortrokken te zijn ; een derde : dat zij gemakkelijk 

 vochten opslorpt. Dat zeer vele onzer tegenwoordige begraafplaatsen, 

 vooral in de lagere gedeelten van ons vaderland, aan die eischen niet 

 voldoen , zal wel niet behoeven te worden aangetoond. Maar ook 

 daar, waar de bodem geheel voldoende is, treedt het sluiten der lijken 

 in dichte kisten, dikwijls uit zwaar hout vervaardigd, belemmerend 

 voor den regelmatigen gang der ontbinding op. Somtijds wordt zelfs 

 het lijk nog door een dicht gesoldeerde looden kist omgeven , terwijl 

 bovendien niet een eenvoudige grafkuil, maar een gemetselde grafkel- 

 der tot ontvangst der kisten bestemd is , als wilde men aldus ook nog 



