174 HOE ZORGEN WIJ HET BEST VOOR ONZE DOODEN ? 



die de schimmen over den Styx zette, voor zijne moeite te betalen. 



Maar ook de verbranding der lijken heeft met godsdienstige begrip- 

 pen in verband gestaan. De oude Perzen, bij wie zij in zwang was, 

 waren vuuraanbidders. Voor hen was de verbranding door het vuur 

 eene loutering , eene reiniging van aardsche smetten. Vermoedelijk had 

 dit begrip zijn ontstaan te danken aan hetgeen men had waargenomen 

 bij de bereiding van metalen door middel van vuur uit hunne ertsen. 

 De oude fabel van den vogel Phcenix die , na verbrand te zijn , weder 

 levend uit zijn asch herrijst , verkondigt ons het geloof aan het be- 

 staan van iets dat onverbrandbaar is en door het vuur slechts wordt 

 losgemaakt van de ruwe stof, waaraan het gebonden was, om een 

 geestelijk bestaan voort te zetten. 



Men moge in onze realistische negentiende eeuw zulke voorstellingen 

 als een dwaas bijgeloof beschouwen , te ontkennen is het niet dat zij 

 eene poëzie bevatten die het gemoed treft. En moest men tusschen 

 beide voorstellingen kiezen , dan voorwaar zoude zonder twijfel de 

 laatste , als reiner , edeler , geestelijker , de voorkeur verdienen boven 

 die welke berust op het geloof aan eene lichamelijke onsterfelijkheid. 



De oude volken verbrandden hunne dooden op houtstapels in de 

 open lucht. Was dit de eenige mogelijke wijze van verbranding, dan 

 voorzeker zoude men er niet aan denken kunnen haar thans in te 

 voeren. Reeds de noodzakelijk daarmede gepaard gaande rook en stank , 

 een dergelijke als wij bij het beslaan der hoeven van paarden ontwa- 

 ren, zoude het verbieden. Maar bovendien, de kosten zouden te groot 

 zijn. De bosschen die eenmaal een groot deel van Europa bedekten, 

 zijn grootendeels verdwenen , en terwijl de houtrijkdom zeer is ver- 

 minderd, is daarentegen de bevolking sterk toegenomen en gaat nog 

 voortdurend voort met toe te nemen. Men kan, volgens eene ruwe schat- 

 ting, aannemen dat de bevolking van Europa zich in iedere eeuw on- 

 geveer verdubbelt. Indien er geen andere brandstof dan hout ware, 

 dan zoude een groot deel van Europa weldra onbewoonbaar worden. 

 Gelukkig heeft de ontdekking der steenkoolbeddingen dit tijdstip nog 

 tot een tamelijk verre toekomst verschoven. Steenkool is dan ook het 

 eenige materiaal hetwelk ons , zonder ons jegens onze nakomelingen 

 al te zeer te bezondigen , tot de lijkenverbranding ten dienste staat. 

 Natuurlijk behoort dan de verbranding te geschieden in opzettelijk 

 daartoe ingerichte ovens, zóó samengesteld, dat ook de zich bij het be- 

 gin der verbranding ontwikkelende rook en stinkende gassen zelve ver- 



