176 HOE ZORGEN WIJ HET BEST VOOR ONZE DOODEN ? 



voerd , maatregelen zouden kunnen en behooren genomen te worden . 

 om in alle slechts eenigszins twijfelachtige gevallen de ontdekking der mis- 

 daad te verzekeren , waartoe de opening van het lijk en de bewaring van 

 de maag op spiritus of eenig ander bewaarvocht voldoende zouden zijn. 



Zoo schijnt het derhalve , dat de lij ken verbranding allezins de 

 voorkeur boven de begraving verdient en dat aan hare invoering niet 

 dan een vooroordeel, dat eiken redelijken grond mist, in den weg 

 staat. 



En toch acht ik die invoering niet vvenschelijk. Waarom niet? Om- 

 dat men met de verbranding van elk lijk een diefstal pleegt aan de 

 nakomelingschap, en omdat hier te lande het zelfde doel, dat men 

 zich daarmede voorstelt, op veel eenvoudiger en meer met de bestaande 

 gewoonte overeenkomstige wijze even goed kan bereikt worden. Wel- 

 licht glimlacht een ijverig voorstander der lijkenverbranding om het 

 eerste gedeelte van dit antwoord en houdt het althans voor zeer over- 

 dreven. Ik verzoek hem zijn oordeel nog wat op te schorten. 



Boven zeide ik reeds , dat de bewering , als zoude de verbranding 

 van een lijk en de ontbinding , die het in de aarde , onder toetreding 

 van de zuurstof der lucht ondergaat, ten slotte geheel op hetzelfde 

 nederkomen, niet geheel juist is. In de uitkomsten van beide handel- 

 wijzen bestaat althans één zeer gewichtig verschil. Wanneer de rotting op 

 regelmatige wijze plaats grijpt, dan verbindt zich de stikstof die een be- 

 langrijk bestanddeel van alle dierlijke weefsels, organen en vochten 

 is , met een deel der waterstof tot ammoniak. Bij eene volledige ver- 

 branding nu, — gelijk b. v. in een Siemenschen oven, — geschiedt 

 die verbinding niet alleen niet , maar de ammoniak , die wellicht reeds 

 door de beginnende ontbinding na den dood ontstaan is, wordt door 

 de groote hitte wederom ontleed; de waterstof verbindt zich met de 

 zuurstof tot water , en de vrij geworden stikstof ontsnapt in de lucht. 



Ammoniak nu is de vorm, waarin de voor alle organisch leven vol- 

 strekt vereischte stikstof bij voorkeur wordt opgenomen. De planten 

 putten dien uit den bodem, uit de lucht; de dieren en ook de mensch 

 ontleenen hunne stikstof middellijk of onmiddellijk aan de planten. 

 Wel is er een onuitputtelijke voorraad van vrije stikstof in de damp- 

 kringslucht aanwezig, want deze bestaat voor bijna vier vijfden daar- 

 uit , maar die stikstof is als voedsel voor planten en dieren van geene 

 waarde , want zij is , om zoo te spreken , onverteerbaar. Zal zij tot 

 een bestanddeel van eiwit, spieren of vleesch, zenuwen, lijmstof enz. 



