178 HOE ZORGEN WIJ HET BEST VOOR ONZE DOODEN ? 



verbranding van eenige lijken ter nauwernood voelbaar zoude zijn. 

 Doch, indien eene zaak als deze werkelijk goed en aanbevelingswaar- 

 dig is in het klein , dan moet zij het ook in het groot zijn ; dan moet 

 men wenschen, dat zij algemeen worde ingevoerd; dan is het ideaal 

 der zorg voor de dooden en de levenden, dat de lijken van alle men- 

 schen, van de geheele bevolking der aarde, eenmaal verbrand zullen 

 worden. Die bevolking wordt tegenwoordig op meer dan 1300,000,000 

 geschat. Volgens eene matige berekening sterven derhalve in elke eeuw 

 4000,000,000 menschen. Zoude men meenen , dat, indien al de stik- 

 stof, welke in de lichamen van dezen bevat is, in eenen niet voor 

 organisatie vatbaren staat tot de atmosfeer terugkeerde , het daardoor 

 ontstane deficit niet reeds zeer merkbaar zoude zijn? En hoe dan na 

 verloop van nog eenige eeuwen? In den strijd des levens verdringt de 

 mensch meer en meer de overige dierenwereld ; hij maakt zich meer 

 en meer meester van de tot voeding geschikte organische stof; een hoofd- 

 doel van al zijn streven is , bewust of onbewust , daarheen gericht en zal 

 voortdurend daarheen gericht blijven. Want de bevolking neemt gestadig 

 toe en wel in merkelijk sterkere verhouding dan de voedingsmiddelen. 

 Meer en meer zullen wij door de noodzakelijkheid gedwongen worden 

 met de grootste zorg alles te vermijden wat de hoeveelheid van dezen 

 verminderen kan, en daarentegen alles te doen wat strekken kan om 

 deze te vermeerderen. Wanneer iemand jaarlijks meer uitgeeft dan zijne 

 inkomsten bedragen , dan eindigt hij met bankroet te gaan. Door op 

 eenigerhande wijze de hoeveelheid van den ammoniak blijvend te ver- 

 minderen — en dit doen wij bij de lijkenverbranding — begeven wij 

 ons op eenen weg, die noodzakelijk op een bankroet van het organi- 

 sche leven op aarde en derhalve ook van dat der menschelijke bevol- 

 king uitloopt , al moge het dan ook nog vele eeuwen duren , eer het 

 zoover gekomen is. Welnu, had ik dan ongelijk met te beweren, dat 

 de verbranding van elk lijk een diefstal aan de nakomelingschap is ? 

 En, laat mij er bijvoegen, die diefstal zoude nog grooter worden, 

 wanneer velen gebruik maakten van de hun gegeYen gelegenheid om 

 de asch hunner dooden te bewaren, want deze bestaat grootendeels 

 uit den voor het organische leven volstrekt noodigen phosphorzuren 

 kalk , en ook daarvan is slechts een zeer beperkte hoeveelheid in de 

 natuur voorhanden, die bij den geregelden kringloop des levens telkens 

 van het eene organisme in het andere overgaat. 



Toch kunnen de omstandigheden zoo zijn, dat zij tot dien diefstal dwingen. 



