186 HOE MEN IN INDIÉ IJS MAAKT. 



In elk der bedden worden omstreeks 4590 schotels geplaatst, en 

 wanneer elke schotel vijf onsen water bevat, met eene oppervlakte 

 van 4 duimen in het vierkant, dan bevatten zij te samen 239 gallons 

 (1185 liters) , met eene oppervlakte van 1530 vierkante voeten voor 

 elk bed. 



In het koude saisoen, wanneer de temperatuur der lucht boven de 

 ijsvelden tot beneden 50° F. daalt, en er een zachte noorden of wes- 

 ten wind heerscht, vormt zich gedurende den nacht in elk der scho- 

 tels ijs. Lieden die daarbij de wacht houden letten op of er een dun 

 ijslaagje op het water in de schotels ontstaat. Zoodra zij dit bemer- 

 ken, gieten zij den inhoud van verscheidene schotels bij elkander en 

 verdeelen deze over de andere schotels. Door dit middel bevorderen 

 zij de ijsvorming, daar de inboorlingen zeer goed weten, dat, wan- 

 neer het water in volkomen rust blijft , het minder gemakkelijk be- 

 vriest. 



Wanneer de hemel geheel helder is en de wind zachtkens uit het 

 noord-noordwesten blaast, d. i. over de hooge heuvels bij Bheerboom, 

 dat ongeveer 100 E. mijlen van Hooghly verwijderd is, begint de be- 

 vriezing reeds voor of omstreeks middernacht en gaat voort tot aan 

 den morgenstond, wanneer het dikste ijs wordt gevormd. Wise heeft 

 aldus ontstane ijsstukken van zeven tiende E. duim (bijna 2 centimeters) 

 dikte gezien , en in bijzonder gunstige nachten bevriest het water tot 

 op den bodem des schotels. De inwoners noemen het dan vast ijs ; be- 

 gint de bevriezing eerst tegen twee of drie uur in den morgen, dan 

 heet het papier-ijs ; en , wanneer het tegen vier of vijf uur gevormd 

 is, draagt het bij hen den naam van bloem-ijs. 



Meer dan tweehonderd vijftig personen van allerlei leeftijd zijn eiken 

 morgen ijverig in de weer om het ijs in te zamelen, en dit biedt 

 een der eigendommelijkste tooneelen aan, waarvan men in Bengalen 

 getuige kan zijn. In een gunstigen nacht kunnen ruim 10 centenaars ijs 

 van een enkel bed worden verkregen, en van twintig bedden meer 

 dan 10 tonnen (10000 kilogrammen). 



Gelijk reeds gezegd is , is een noord-noordwesten wind het bevorder- 

 lijkst aan de ijsvorming. Maar niet alleen de richting, ook zijne meer- 

 dere of mindere kracht heeft daarop invloed. Zoodra de wind tot een 

 bries wordt , vormt zich geen ijs. Dit wordt daardoor verklaard , dat 

 dan de door de uitstraling gevormde koude luchtlaag boven de scho- 

 tels te snel weggeblazen wordt. 



