DE OORSPRONG DES LEVENS. 201 



aantoonen, dan zal de hypothese, dat leven en bewustzijn steeds op 

 de eene of andere plek van het Heelal bestaan hebben, den oorsprong 

 van het planten- en dierenrijk op aarde volkomen kunnen verklaren. 

 De eigenlijke aard van het bewustzijn zal daardoor wel is waar niet 

 duidelijker worden , maar wij staan dan daaromtrent volkomen op bet- 

 zelfde standpunt als met stof en kracht. Wij kunnen dan zeggen : 

 even als in het Heelal stof en kracht altijd bestaan hebben, heeft ook 

 het bewustzijn daarin altijd bestaan. De eigenlijke natuur van alle 

 drie deze factoren is ons volkomen even duister en zal zulks steeds 

 blijven. ' Evenals de aarde zelve , als tijdelijk aggregaat van een ge- 

 deelte der kosmische stoffen en krachten , niet altijd bestaan heeft , 

 is ook het bewustzijn op aarde, in den vorm der dierenwereld, eerst 

 op een bepaalden tijd opgetreden. 



Nu laat zich echter werkelijk aantoonen, dat het overgebracht wor- 

 den van levende wezens van het eene hemellichaam naar het andere , 

 geen absolute onmogelijkheid is. 



In zijn populair-wetenschappelijke voordracht: "Bacteriën, de klein- 

 ste levende wezens" (in Nederl. Vertaling verschenen te Rotterdam , 

 van hengel en eeltjes , 1874) zegt Dr. ferd. cohn , hoogleeraar aan 

 de Universiteit te Breslau: "Wij hebben 0,00000000157 milligram als 

 het gewicht berekend van ééne Bacterie ; wij weten , dat deze verba- 

 zend lichte lichaampjes bij verdamping door de waterdeeltjes mede- 

 gevoerd worden, in de lucht als zonnestofjes rondzweven, en met stof 

 weder nedervallen ; maar wij weten tevens dat zij door de luchtstroo- 

 men over een onmetelijke uitgestrektheid en zonder twijfel ook tot op 

 een verbazende hoogte medegevoerd kunnen worden. Niet onmogelijk 

 is het, dat deze stofjes door een opstijgenden luchtstroom nu en dan 

 zoo hoog opgevoerd worden , dat zij aan de aantrekkingskracht van 

 onze planeet onttrokken worden en in de wereldruimte belanden; het 

 bestaan van een wereldstof is waarschijnlijk geworden ten gevolge van 

 verschillende waargenomen kosmische lichtverschijnselen Het is 



1 De hypothese, dat bewustzijn een product zou zijn van stol en kracht, is volstrekt 

 niet waarschijnlijker dan de hypothese dat stof en kracht producten zouden zijn van het 

 bewustzijn! Het eerste is een materialistische, het tweede een (ten onrechte zoo ge- 

 noemde) suprauaturalistische hypothese. Onmogelijk schijnt het mij niet , dat de weten- 

 schap, die reeds zooveel stoffen en krachten kent zonder bewustzijn, omgekeerd eenmaal 

 stuiten zal op manifestatiën van een niet aan een voor ons waarneembaar stoffelijk sub- 

 straat gebonden bewustzijn ! 



