DE OORSPRONG DES LEVENS. 239 



ingewikkelder samenstelling van haar moleculen berust; de voortdu- 

 rende omzetting, waaraan de meeste colloïden onderworpen zijn, de 

 geringe kracht, die ze in haar waterige oplossingen vasthoudt, haar 

 geringe scheikundige activiteit wijzen reeds op een nauwe verwantschap 

 met de georganiseerde stof, en feitelijk bestaan de meeste en gewich- 

 tigste vormbestanddeelen der organismen dan ook uit colloïden. Dat 

 het onderscheid tusschen kristalloïden en colloïden niet scherp is , blijkt 

 echter reeds daaruit, dat een en dezelfde stof nu eens in den eenen, 

 dan weder in den anderen toestand voorkomen kan, waarvan het kie- 

 zelzuur een bekend voorbeeld oplevert, en dat men soms bij dergelijke 

 stoffen overgangen tusschen beide toestanden aantreft. Zoo zou de ge- 

 wone vuursteen volgens bastian een overgangstoestand zijn tusschen 

 geleiachtig (amorph , colloïd) kiezelzuur , waaruit hij waarschijnlijk ont- 

 staan is, en gekristalliseerd kiezelzuur (kwarts). Bij chemische reacties 

 worden onoplosbare stoffen gewoonlijk als amorphe praecipitaten neer- 

 geslagen , terwijl dezelfde verbindingen dikwijls niet slechts in de natuur 

 gekristalliseerd voorkomen, maar ook, als men de reactie zeer lang- 

 zaam (door dialyse of door een zeer zwakke electrolyse) laat plaats 

 hebben , kunstmatig in goedbegrensde kristallen verkregen kunnen wor- 

 den. Voorbeelden hiervan leveren de zwavelzure baryt (zwaarspaat) , 

 het zwavelzuur loodoxyde (vitrioollood) , vele zwavelmetalen enz. 



Volgens bastian nu bevinden zich de moleculen bij de kristallen in 

 een statischen, bij de colloïden in een dynamischen toestand. Terwijl 

 een kristal slechts ten gevolge van uitwendige invloeden in vorm en 

 samenstelling veranderd of verdeeld kan worden, en alleen uit daartoe 

 geschikte vloeistoffen gelijksoortige deeltjes aantrekken en daarmede 

 zijne massa vermeerderen kan , veranderen de moleculen van een col- 

 loïde stof voortdurend ten opzichte van elkander haar plaats en betrek- 

 kingen ; er kunnen zoo ingewikkelder aaneenschakelingen van moleculen 

 ontstaan, dan oorspronkelijk voorhanden waren, en zoo kan eindelijk 

 het hoogst samengestelde gebouw ontstaan, dat in het organisme ' zijn 

 eerste doel bereikt. Ook dan rust echter de aggregatie van de atomen 

 en moleculen nog niet, er ontstaan wisselwerkingen met de buiten- 

 wereld en door stofwisseling neemt het organisme in grootte toe , groeit , 

 verandert van vorm en brengt eindelijk door voortplanting, waarvan 



1 Natuurlijk is hier een zeer eenvoudig organisme, een cel of eenvoudige protoplas- 

 maklompje, bedoeld. 



