DE BETEEKENIS DER WOUDEN VOOR HET KLIMAAT. 2 75 



spraak meer kan wezen. Uit dit feit, meende arago, volgt derhalve 

 met onbetwistbare zekerheid , dat het tegenwoordige klimaat dermate 

 koeler is geworden, "dat de warmte in dit jaargetijde niet meer toe- 

 reikende is om de wijndruif tot rijpheid te brengen". Verder zou dan 

 dit verschijnsel, in verband gebracht met de steeds toeuemende uit- 

 roeiing der wouden (en de droogmaking van moerassen en poelen) , 

 tot de onderstelling moeten leiden, "dat het klimaat minder excessief, 

 dat is de winter zachter, de zomer koeler is geworden". ' 



Intusschen schijnt juist het omgekeerde te moeten aangenomen wor- 

 den : de droogmaking van moerassen en het uitroeien van bosschen ver- 

 meerdert de uitersten van warmte en koude. 2 De moerassen toch tem- 

 peren de zonnewarmte, doordien zij deze voor een gedeelte ter verdamping 

 aanwenden, en ten andere doordien deze verdamping de wolkenvorming 

 vermeerdert en daardoor de inwerking der zon vermindert. En de wouden ? 

 Ook zij beletten de toetreding der zonnewarmte en dusdoende blijft de 

 aardoppervlakte , die zij versieren , koeler. Van den anderen kant echter 

 werken dezelfde oorzaken in den winter of des nachts warmte-bewa- 

 rend; zij belemmeren de uitstraling. Moerassen en wouden vermeer- 

 deren de vochtigheid des dampkrings ; welnu , dan werken zij immers , 

 zij 't ook in geringer mate, juist zoo als de nabijheid van zeeën en 

 groote binnenmeren. Zeer terecht zegt plantamour (Bibl. universelle 

 de Gerieve , 1865): even als de aarde in den zomer (en des daags) 

 minder door de zonnestralen verwarmd wordt in eene met wouden 

 bedekte streek, zoo ook zal zij daar in den winter (en des nachts) 

 minder afkoelen door uitstraling. De koelere bovenlucht wordt boven- 

 dien in 't neerdalen langs de berghellingen, die met bosschen begroeid 

 zijn, overal tegengehouden. Een der eerste treurige gevolgen, door de 

 uitroeiing der wouden langs deze hellingen veroorzaakt, is dan ook 

 deze , dat de dalen aan haar voet koudere winters hebben dan voor 

 den kap !" Dit is zeer natuurlijk. De meer vochtige lucht boven de 

 bosschen , en aan de beneden-vlakte meegedeeld , vermindert de nach- 

 telijke uitstraling en maakt de nachtvorsten, waarvan we weten, dat 



1 Klöden houdt zich aan deze meeuing, pag. 918 van 't Handbuch. In rauwenhoff's 

 opstel (bl. 354) lezen we: "of echter de gemiddelde zomertemperatuur daardoor veran- 

 derd zal 'worden, laat zich uit het gezegde niet opmaken, en dat punt mag nog onbe- 

 slist heeten, aangezien wij geene opzettelijke vergelijkende waarnemingen bezitteu. 



5 R\uwenhoff is van dezelfde raeening; t. a. p. pag. 354. 



