DE BETBEKENIS DER WOUDEN VOOR HET KLIMAAT. 277 



heid, dat men heeft verzuimd door nieuwe aanplantingen de verwoes- 

 ting te keeren. De verhoogde zomerwarmte kan daarvan de oorzaak 

 niet zijn , want deze moest eerder ten gevolge hebben , dat de boom- 

 grens nog hooger zoude komen. Aan de lagere wintertemperatuur kan men 

 het ook niet wijten , want zij heeft slechts te heerschen , als de tijd van 

 den winterslaap voor de planten is aangebroken , en dus haar macht 

 geen kwaad kan doen. Maar de nachtvorsten, die in het najaar te vroeg 

 invallen, in het voorjaar te laat eindigen, zij hebben schuld. En nu 

 zijn de uitersten van het klimaat (bepaaldelijk ten opzichte van dag- en 

 nacht-temperatuur in de lente en den herfst) zooveel grooter gewor- 

 den, dat het den verdoolden Pinus abies en den eenzamen Pinus cembra 

 niet meer mogelijk is daar nog langer de koude nachten te verduren , 

 gezwegen van zich door voortplanting te vermeerderen. Zoo komt dan de 

 boom grens voortdurend lager afzakken. Een sprekend bewijs voor deze 

 waarheid is de daling van de bovengrens der dennen in westelijke rich- 

 ting. In de Beiersche Alpen haalt zij nog de hoogte van 1848 meter, 

 in Beneden-Oostenrijk daalt zij reeds tot 1647 en in 't Bihar-gebergte 

 naar den Hongaarschen kant zelfs tot 1453 meter. Daarmede overeen- 

 komstig dalen ook alle andere planten-grenzen, zoodra zich de invloed 

 van het drooge, meer excessieve klimaat doet gevoelen. 



Ook de eilandvormige overblijfsels der alpennora binnen hare tegen- 

 woordige hoogte-streek schijnen op dezelfde wijze verklaard te moeten 

 worden , daar zij zich tot zelfs op plaatsen bevinden , waarheen zij 

 noch door den wind, noch door eenige andere soortgelijke oorzaak 

 konden overgebracht worden. De beneden-grenzen der Alpenplanten wor- 

 den namelijk veel meer door den vochtigheidstoestand des bodems dan 

 door de temperatuur bepaald ; zij dalen de hoogte af naarmate het kli- 

 maat drooger wordt. Nog schijnt men in het Donaudal een voortdringen 

 der steppenflora naar 't westen te hebben waargenomen, zonder dat, ook 

 maar van ééne plant , eene verplaatsing in tegengestelde richting bekend 

 is. Uit een en ander mag dan het besluit worden getrokken, dat het dus- 

 genoemde kontinentaal klimaat in de richting van het westen voordringt. 



Indien alzoo eene verandering van het klimaat zich gelden doet , dan 

 moet deze veeleer eene verhooging dan eene verlaging in de uitersten 

 der temperatuur toonen. Laat deze verandering onder den vereffenenden 

 invloed van het kustklimaat in Frankrijk en Engeland , in Noorwegen 

 vooral, minder gevoeld worden, des te meer zal dit het geval zijn 

 met de binnenstaten van het vasteland. Daar vooral gaat de uitroeiing 



