DE BETEEKENIS DER WOUDEN VOOR HET KLIMAAT. 281 



gezondigd, zooveel zelfs, dat in menig land de straffende hand der 

 natuur reeds tusschenbeide moest komen om den mensch tot inkeer te 

 brengen. Ook Noorwegen is , althans langs de westkust , niet meer zoo 

 met bosschen bedekt als in vroeger eeuwen. De rotsen zijn thans naakt 

 en bloot. De teelaarde is weg of slechts zoo dun , dat alleen de hazelaar 

 en ander struikgewas kan leven , waar weleer de bosschen hunne dichte 

 kruinen omhoog staken. Jammer, dat hetgeen reeds misdaan is zoo 

 moeilijk valt te herstellen : de omkapping der wouden gaat gemak- 

 kelijk, maar de kale hellingen op nieuw te beplanten, dat is verbazend 

 moeilijk. Vooral in Dalmatië , waar in vroegere tijden de heerlijkste 

 wouden allerwegen de hellingen bekleedden , heeft men deze waarheid 

 ondervonden. Alle pogingen om nieuwe aanplantingen te doen gelukken , 

 waren tot heden vruchteloos. 



In Italië doet zich hetzelfde verschijnsel voor. De sterke arm en de 

 scherpe bijl doen er wonderen ; zij verschoonen noch de bergwouden , 

 noch de boomen in de vlakte ; en wat rest er van de vroeger zoo 

 schoone bosschen in het Appenijnsche schiereiland? De berghellingen 

 staan er kaal en naakt, de vlakte boomloos, zeer ten nadeel e zoowel 

 van de huiselijke en industriëele als van de klimatologische behoeften. 

 Het is de oorzaak mede der ongewone wisselingen, welke men sedert 

 eenige jaren waarneemt in de temperatuur , in de vochtigheid en de 

 elektriciteit des dampkrings. Woudenverwoesting en overstrooming of 

 groote droogte volgen elkaar, als men vergeet, dat de natuur zich 

 van de bosschen bedient om het evenwicht te herstellen of te bewaren. 



Nu is de "Correspondance Italienne" van meening, dat men slechts 

 zal behoeven over te gaan tot het beplanten der weiden in de bosch- 

 streken, om "in korten tijd de bergruggen op nieuw met de heer- 

 lijkste wouden getooid te zien." "Maar", zoo wordt door anderen ge- 

 vraagd, "is de verwoesting niet reeds te ver gegaan?" En deze vraag 

 doet men daarom , jammer genoeg met grond , naardien de berghel- 

 lingen op vele plaatsen reeds van de noodige teelaarde zijn ontbloot , 

 zoodat de toppen der Appenijnen het kale gesteente vertoonen , waar 

 vroeger de humuslaag was. Slechts in de kloven vindt men nog de vrucht- 

 bare aarde, hier en daar ter dikte van een vinger; de vroegere teel- 

 grond is door de vele piasregens weggespoeld. Toen men de wouden 

 had weggekapt, scheen moeder natuur 't niet langer noodig te oor- 

 deelen , dat langs de kale hellingen de vruchtbare aarde bleef liggen. 



Doch niet alleen Italië, ook Zwitserland heeft geleden. "De verwoes- 



