290 



DE LEER DER CONTRASTEN VAN LICHT EN DONKER. 



Fig. 1. 



worden door tegenstellend donker. Wij zullen een en ander door proe- 

 ven trachten duidelijk te maken. Deze proeven kunnen op drie ver- 

 schillende manieren genomen worden , welke , zoo ik meen , alle mogelijke 

 gevallen in zich sluiten. 



De eerste is, dat een plat vlak van gelijken toon, door een aan- 

 grenzend vlak van donkerder toon , lichter kan worden , en omgekeerd. 

 De tweede: dat een vlakke toon door een "voorstaand" donker 

 voorwerp lichter en door een licht voorwerp donkerder wordt. De 

 derde proef bewijst, dat een toon door een "achterstaand" voorwerp 

 veranderen kan. 



Om de eerste proef te nemen, plaatse men een zes- of achthoekige 



pyramide op eenigen afstand van een gelijk 

 gekleurd scherm of muur, — liefst grijs, — en 

 wel zoo , dat een zijde van de pyramide naar 

 den waarnemer is gekeerd en het invallende 

 licht met het scherm of den achtergrond een 

 hoek maakt van 150 a 160°. Hierbij zullen 

 minstens drie vlakken zichtbaar zijn. (Zie 

 fig. 1). Het vlak a zal, als het meest naar 

 het licht gekeerd, het meeste licht ontvan- 

 gen; het vlak b half verlicht zijn en c in 

 de schaduw vallen. 



Oppervlakkig gedacht zou men nu mee- 



nen , dat elk vlak , als zijnde een plat vlak , 



ook een vlakken gelijken toon zou hebben; 



dit is echter het geval niet. Het vlak b zal , 



waar het aan de lichte zijde a grenst, donkerder en, waar het tegen 



het vlak c grenst , lichter worden. 



Om zich nu verder te overtuigen , dat dit verschil in toon op het 

 vlak b wel degelijk door de aangrenzende vlakken a en c veroorzaakt 

 wordt, neme men twee stukken papier of andere platte voorwerpen 

 van gelijke kleur , en houde die zoo , als in fig. 2 is aangeduid ; dan 

 dan zal, bij gebrek der lichte en donkere zijde a en c, het verschil in 

 toon op het vlak b als van zelf verdwijnen. Alleen daar waar het 

 papier niet gehouden wordt , blijft het verschil in toon bestaan , zoo- 

 als uit de figuur en de proef zal blijken. 



De tweede proef zal het best kunnen genomen worden door in de 

 plaats der pyramide een cylinder te zetten. Deze zal , daar het licht 





