BIJ HET VOORGAANDE STUKJE. 297 



wij daarop een tijdlang onafgebroken hebben gestaard. Immers dan 

 is dat deel van ons netvlies , waarop het beeld van die plek viel , bij 

 het beschouwen even gevoelig gebleven als te voren; terwijl alle dee- 

 len daar rondom meer of min afgestompt zijn. Min of meer, al naarmate 

 wij korter of langer naar de plek hebben gezien. Een gevolg hiervan 

 is, dat wij nu, nadat het zwart verwijderd is, het papier rondom de 

 plek evenzeer verdonkerd als een oogenblik te voren , maar daarente- 

 gen dat onder de plek zoo helder zien , als dit bij de gegeven verlich- 

 ting slechts mogelijk is. Wij zien dus een heldere plek op betrekkelijk 

 donkeren grond. 



Ik meen hier niet te mogen uitweiden. Anders zou het gemakkelijk 

 zijn aan te toonen dat en hoe deze verklaring kan worden uitgebreid 

 tot het zien ook van kleuren daar waar zij niet zijn , en dus tot de 

 "Ghosts" van eene engelsche prentenverzameling , die ook in 't hol- 

 landsch overgebracht voor een vijftal jaren eenig gerucht hebben gemaakt. 



Wij hebben hier eene kleine schrede verder te doen in eene andere 

 richting. Plaatsen wij daartoe — in werkelijkheid of in gedachte is 

 hier van weinig belang — nevens elkaar een zwart en een wit vlak 

 of ook een zeer donker en een licht grijs. Vergelijken wij beider tin- 

 ten daar waar zij aan elkander grenzen. Wij kunnen dit niet doen, 

 zonder beurtelings het oog , dan op het donkerder, dan op het lichtere 

 deel van ons gezichtsveld te richten. Het noodzakelijk gevolg hiervan 

 moet, zoo als uit het boven vermelde blijkt, zijn, dat als beide vlak- 

 ken klein zijn, wij het donkere donkerder en het lichtere helderder 

 zien dan zouder het daarnevens geplaatste vlak het geval zou zijn. 

 Maar dit kunnen wij moeielijk waarnemen , alwederom omdat de ver- 

 gelijking moeielijk is. Maar als beide vlakken een eenigszins aanmerke- 

 lijke uitgebreidheid hebben , vooral in de richting waarin zij nevens 

 elkaar zijn geplaatst , dan valt het iedereen , die niet geheel van waar- 

 nemingszin voor tinten en kleuren verstoken is , dadelijk in het oog 

 dat de aan elkaar grenzende deelen van beide de zoo even vermelde 

 tint of toonverandering duidelijk vertoonen. Het donkere vertoont zich 

 donkerder en het witte helderder langs den rand waarin zij elkaar 

 raken , dat is op de plaats waar ons oog het eerst op gericht wordt 

 als het zooeven op het andere vlak heeft gerust. Vooral op een grauw 

 vlak of, wat op volmaakt hetzelfde nederkomt, op een wit vlak dat 

 beschaduwd is, vertoont zich het donkerder worden aan den grens 

 van het helder verlichte witte vlak zeer sterk. 



