298 BIJ HET VOORGAANDE STUKJE. 



Dit laatste is nu juist wat de heer M. beschreven heeft. Wanneer 

 men in die beschrijving het woord "wordt" vervangt door "zich ver- 

 toont" , dan behelst zij niet anders dan wat iedereen die met de theorie 

 van het zien eenigszins vertrouwd is , vooraf zou hebben kunnen voor- 

 spellen. Maar hij zou dan drukken op dit woord "zich vertoont" en 

 er bij voegen : maar dit is slechts schijn ; ook hier doen onze oogen 

 ons iets zien , wat niet wezenlijk bestaat. 



Wanneer iemand hieraan mocht twijfelen, dan bestaat er een uit- 

 muntend middel om zich van de wezenlijkheid of onwezenlijkheid der 

 waargenomen verschillende tinten te vergewissen. Hij doe een donker 

 nevens een licht vlak , of in het algemeen twee vlakken , waarop het 

 door den heer M. hierboven beschreven zoogenaamd contrastver- 

 schijnsel duidelijk waar te nemen is , photographeeren. De photogra- 

 phie zal van zoo iets niet het minste vertoonen. Op de vraag wat 

 van hetgeen wij zien op een photographie wel en wat niet kan en 

 moet worden weergegeven, moet ik aanstonds nog een woord zeggen. 

 Maar de contrasttinten geeft zij nooit terug , dit kan al dadelijk worden 

 vastgesteld. 



Eerst nog een woord over het door den heer M. waargenomene bij 

 de " meanderlij st". Dit komt mij voor zijne natuurlijke verklaring te 

 kunnen vinden in het feit, dat het gewone diffuse daglicht niet uit 

 onderling evenwijdige stralen , maar , vooral in een besloten ruimte 

 als waarin de heer M. naar het schijnt meestal heeft waargenomen , 

 uit stralen in allerlei richtingen bestaat. Houdt men dus de lijst zoo , 

 dat het licht er loodrecht op valt, dan zullen zich de opstaande zij- 

 vlakken nooit geheel onverlicht, maar ten gevolge en dus ook ten 

 blijke van die gemengde richting der opvallende stralen nog wel degelijk 

 verlicht vertoonen. En een gedeelte van het opvallende licht moeten 

 zij wel terugkaatsen naar den achtergrond , die zich daardoor sterker 

 dan de voorste vlakken moet verlicht vertoonen. En ook sterker ver- 

 licht zijn : op een photographie van zulk een "lijst" zal dit verschil 

 dus ook duidelijk moeten bemerkbaar wezen. 



Maar wat dan nu van het raadselachtige verschijnsel op de photo- 

 graphie, waarvan de heer M. spreekt? Hij is zoo goed geweest op 

 mijn verzoek mij die ter bezichtiging te zenden. Reeds op den eersten 

 blik trof mij het weinig "italiaansche" van den daarop te aanschou- 

 wen hemel. Bij een door de schaduwen duidelijk als vrij sterk ken- 

 bare verlichting der voorwerpen op en bij den grond, zulke donkere 



