302 DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 



roemden Nederlandschen natuurkundige boerhaave aangenomen, volgens 

 wien het verschijnsel van bliksem en donder veroorzaakt zou worden 

 door de ontvlamming van allerlei zwavel- , vet- en oliedampen , die 

 van de aarde zouden opstijgen , en in de lucht zich konden ophoopen 

 en ontploffen. Die verschillende soorten van uitdampingen, niet alleen 

 van de aarde , maar ook van de uitwaseming van dieren en planten 

 afkomstig , zouden , meende men , door broeiing of ook door drukken 

 en stooteu tegen elkander of tegen de wolken , tot gisting komen en 

 vlam kunnen vatten , waardoor een meer of minder zware ontploffing 

 moest ontstaan. Scheikundige werking derhalve — de scheikunde ver- 

 keerde toen juist in hare geboorte — zou het onweder veroorzaken. 

 Deze meening is de heerschende gebleven tot op het tijdstip van de 

 ontdekking der elektriciteit. 



Het is nu ruim anderhalve eeuw geleden , dat men het eerst op het 

 denkbeeld kwam , dat het onweder een elektrisch verschijnsel zou kun- 

 nen zijn. In het jaar 1708, dus kort nadat gilbert zijne eerste proeven 

 aangaande de elektriciteit deed en de eigenschap der elektrische aan- 

 trekking ontdekte , en otto von guericke het eerste lichtverschijnsel 

 bij 't wrijven van barnsteen waarnam, werd door Dr. wall, een En- 

 gelsen natuurkundige , het geluid ontdekt , waarvan de elektrische vonk 

 vergezeld gaat. Wall vergeleek terstond het licht der vonk met den 

 bliksem, het geknetter met den donder. Zoo treffend en natuurlijk is 

 de overeenkomst tusschen deze verschijnselen , dat ze reeds terstond 

 bij de eerste proeven met elektriciteit werd opgemerkt. Die overeen- 

 komst werd nog meer in 't oog vallend, toen men de elektrische ont- 

 ladingen beter leerde kennen en langzamerhand door verbeterde toe- 

 stellen grootere hoeveelheden elektriciteit en dus sterkere werkingen 

 wist te verkrijgen. Vooral droeg hiertoe bij de ontdekking der Leidsche 

 flesch. Het denkbeeld van wall vond dan ook meer en meer ingang bij 

 andere geleerden; zoo gaf de bekende natuurkundige grey in 1735 

 dezelfde meening in een brief aan mortimer duidelijk te kennen. Ook 

 nollet en winkler trachtten weldra dit gevoelen door allerlei gronden 

 te staven. Eene prijsvraag , door de Academie van Bordeaux uitge- 

 schreven, was nog in 1726 door Pater du fech in den zin van boer- 

 haave beantwoord , en zijn antwoord werd bekroond. Nadat echter in 

 1749 dezelfde vraag op nieuw was gesteld, werd het volgende jaar 

 de prijs toegewezen aan barberet, een geneesheer te Dijon, die, hoe- 

 wel geheel langs theoretischen weg, had aangetoond, dat de bliksem 



