306 DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 



zorgsmaatregelen , die hij daarbij nam, dat ook deze natuurkundige in 

 de elektriciteitsleer zeer ervaren was , en hij zoowel als franklin heb- 

 ben zich ten aanzien der elektriciteit zeer verdienstelijk gemaakt. Door 

 hunne proeven was nu ten duidelijkste bewezen , dat de bliksem in- 

 derdaad identisch is met de elektrische vonk. Ten overvloede kan nog 

 vermeld worden, dat hetzelfde ook in den laatsten tijd gebleken is 

 uit de spectroscopische waarnemingen van den bekenden sterrenkundige 

 vogel, directeur der sterrenwacht te Bothkamp. 



Terwijl aldus de eerste waarnemingen aangaande de elektriciteit 

 van den dampkring alleen bij onweder verricht werden , bleek het 

 echter spoedig , dat zelfs bij een geheel- helderen hemel de atmospheer 

 in een toestand van elektrische spanning verkeert. Het eerst is dit 

 geconstateerd, in 1752, door lemonnier te St. Grermain, die het ver- 

 schijnsel, door d'alibard het eerst waargenomen, aan een nauwkeurig 

 onderzoek wilde onderwerpen. Zijn toestel bestond uit een houten 

 staak van 32 voet hoogte op 't midden van een grasperk, in een ge- 

 ïsoleerde ruimte gelegen , in den grond gestoken ; aan 't boveneinde 

 dier staak was een dikke glazen buis aangebracht , waarop een blik- 

 ken bus rustte, die in een zeer spitse punt eindigde. Van het midden 

 der blikken bus liep een ijzerdraad ter lengte van 300 voet naar een 

 tent, waarin zich de waarnemer bevond. Lemonnier merkte bovendien 

 reeds op, dat de elektriciteit der lucht regelmatige veranderingen on- 

 dergaat, daar ze volgens zijn toestel 's avonds verdween en 's mor- 

 gens wederkeerde. Ook door anderen werd weldra later het bestaan 

 van atmospheerische elektriciteit zonder onweerswolken opgemerkt , o. 

 a. door den reeds genoemden de romas te Nerac , door verrat te 

 Bologna en Pater beccaria te Turijn. De uitkomsten door Laatst- 

 genoemden waarnemer verkregen hebben thans nog waarde. In ons 

 land was de hoogleeraar musschenbroek , te Leiden , een der ijverigste 

 beoefenaren van de elektriciteit des dampkrings. Hij merkte op , — wat 

 ook anderen constateerden — dat een elektrische vlieger slechts zwakke 

 vonken gaf, wanneer deze laag bij den grond bleef, maar dat des 

 te sterkere vonken verkregen werden naarmate de vlieger hooger in 

 de lucht kwam. 



Terwijl zich vrije elektriciteit in de hoogere luchtlagen bevond, bleek 

 de dampkring lager bij den grond of nabij hooge gebouwen die niet 

 of slechts in zeer geringe mate te bevatten. Algemeen is later waar- 

 genomen, dat de luchtelektriciteit slechts in een vrije ruimte wordt 



