DE ATMÜSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 311 



de dichtheid of spanning der elektriciteit in alle punten even groot. 

 Een cilinder met twee bolvormige uiteinden is daarentegen aan de 

 uiteinden veel sterker geladen dan in het midden. In 't algemeen is 

 de dichtheid op een gebogen oppervlak het grootst, waar de krom- 

 ming het sterkst is. Hieruit volgt, dat in een zeer spitse punt, in 

 vergelijking van de overige deelen van een geleider, de dichtheid of 

 spanning zeer aanzienlijk moet zijn ; de elektriciteit wordt hier zoo 

 sterk opgehoopt , dat zij in de lucht afvloeit , een gevolg van het 

 streven der elektriciteit om het lichaam te verlaten. Bij een onweder 

 nu worden alle aardsche voorwerpen sterk geïnduceerd , d. i. hunne 

 neutrale elektriciteit wordt door de elektriciteit der wolken ontbon- 

 den, de gelijknamige wordt afgestooten en de ongelijknamige aange- 

 trokken; deze laatste zal zich dus op alle uitstekende deelen ophoopen 

 en wel het sterkst op een puntigen geleider als de bliksemafleider. 

 De elektriciteit der aarde zal dus hier langzaam en daardoor zonder 

 vonk afvloeien en zich met de elektriciteit der wolken vereenigen. Het 

 doel van den afleider kan dan ook geen ander zijn , dan de elektriciteit 

 der aarde langzaam naar de boven 't gebouw zwevende , tegengesteld 

 geladen wolk te voeren , ten einde de spanning der elektriciteit te 

 verminderen en dus een plotselinge vereeniging te voorkomen. Waar 

 toch zulk eene vereeniging plotseling geschiedt , verschijnt een elek- 

 trische vonk of in 't groot de bliksem. 



Tot in het jaar 1782 bleef men in Frankrijk den bliksemafleider 

 verwerpen; in Engeland werd hij nog later, in 1788, ingevoerd. Hoewel 

 in ons land de elektriciteit zulke uitstekende beoefenaars vond, heeft 

 het toch tot 1782 geduurd, vóór dat het eerste openbare gebouw, de 

 Martini-toren te Doesburg , van een afleider voorzien werd. 



Wij hebben reeds opgemerkt, dat niet alleen bij onweders, maar 

 ook in gewone omstandigheden , zelfs bij een geheel wolkenloozen hemel , 

 de lucht min of meer elektrisch is. De waarnemingen leerden al spoe- 

 dig dat de elektriciteit der lucht in den gewonen toestand der atmos- 

 pheer zekere regelmatige veranderingen ondergaat, terwijl er daaren- 

 tegen bij een onweder een sterke storing in dien regelmatigen gang 

 plaats heeft. Het ligt voor de hand , dat het voor een juiste kennis 

 der atmospheerische elektriciteit in de eerste plaats van belang is , die 

 veranderingen nauwkeurig te leeren kennen. De hulpmiddelen , waarvan 

 men zich tegenwoordig voor de waarneming der luchtelektiïciteit onder 

 gewone omstandigheden bedient, laten echter nog veel te wenschen 



