DE ATMOSPHEER1SCHE ELEKTRICITEIT. 



313 



Fie. 1. 



elek trorneter zou dan , tengevolge van de aanraking der staaf met de 

 lucht , moeten geladen worden, en aldus stelt de saussure b.v. zich de 

 zaak nog voor. We weten echter thans , dat we hier met eene werking 

 door invloed te doen hebben. Sommige waarnemers 

 hebben de vaste staaf, die tot het verzamelen der 

 elektriciteit dient , — den verzameltoestel , — aan den 

 elektrometer zelven bevestigd. Zoo voorzag de saus- 

 sure zijn elektrometer (fig. 1) , bestaande uit vlierpit- 

 balletjes , die in een gegradueerde glazen klok aan 

 dunne platinadraden opgehangen waren , van een twee 

 voet lange , toegespitste metalen stang ; deze stang 

 bestond uit drie stukken , om op reis uit elkander 

 genomen te kunnen worden , en droeg beneden een 

 blikken scherm ten einde den toestel tegen regen te 

 beschutten. Volta bezigde dezelfde inrichting, maar 

 verving de vlierpitballetjes door twee lange , dunne 

 en droge stroohalmen. Om het werktuig nog gevoe- 

 liger te maken , bevestigde hij aan de uiterste spits 

 der stang eene vlam , b.v. van alkohol , of ook een 

 stuk glimmend zwam. Ten einde het uitblusschen te ver- 

 hoeden, omgaf hij de vlam met een ijzeren spiraal of 

 plaatste de vlam in een kleine lantaarn. Volta vond 

 dat hiermede in vele gevallen eene afwijking verkre- 

 gen werd , wanneer te voren zonder het brandende lichaam geen spoor 

 van elektriciteit door den elektrometer werd aangewezen. V olgens riess 

 moet de werking der vlam daaraan toegeschreven worden , dat de uit 

 haar opstijgende rookkolom zich in lange draden verdeelt; hij wil dus 

 eene vlam beschouwd hebben als een geleider , die met uiterst fijne , 

 naar alle richtingen zich verspreidende punten voorzien is. Zwam brandt 

 niet met vlam , en de dampen die er uit opstijgen zijn slechte gelei- 

 ders, maar gedurende de verbranding zouden zich aan het oppervlak 

 dezer stof zeer fijn verdeelde spitsen vormen , welke de door invloed 

 opgehoopte elektriciteit in de atmospheer laten wegvloeien. Anderen 

 geven de meer eenvoudige verklaring, dat het geleidend vermogen der 

 lucht voor elektriciteit door de warmte verhoogd wordt. Het waar- 

 schijnlijkst is misschien nog de verklaring door van rees gegeven , die 

 de werking der vlam daaraan toeschrijft, dat de opstijgende rookko- 

 lom, hoewel haar geleidend vermogen gering is, wegens hare groote 



