314 i)B ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 



oppervlakte en hare vele punten van aanraking met de lucht, aan- 

 zienlijke hoeveelheden elektriciteit van het eene lichaam naar het an- 

 dere kan overbrengen. Men zou kunnen vragen , of niet de verbranding 

 zelve de elektriciteit veroorzaken kon. Volta en schübler hebben 

 hierop geantwoord door proeven te nemen in de vrije lucht en bin- 

 nenskamers ; ze vonden in een gesloten vertrek nimmer eenig teeken 

 van elektriciteit en trokken hieruit terecht het besluit , dat tengevolge 

 der verbranding de elektriciteit bij de aanwijzing van den elektrometer 

 niet merkbaar verstoord worden kan. Wel is door proeven gebleken , dat 

 bij elke verbranding elektriciteit ontstaat, maar deze is zeker uiterst gering. 



De inrichting der bij de waarnemingen gebruikte elektrometers heeft 

 langzamerhand aanmerkelijke verbeteringen ondergaan , en hierdoor werd 

 het mogelijk ook zwakke hoeveelheden elektriciteit op te merken. In 

 de plaats van den stroohalm-elektrometer kwam de goudblad-elektro- 

 meter, later die met Zambonische zuil van bohnenbfrger en de 

 condensatie-elektrometer van volta. Ook van de torsie-balans van 

 coulomb heeft men met vrucht gebruik gemaakt* In den laatsten 

 tijd dient vooral de elektrometer van peltier (fig. 4) of die van dell- 

 mann , toestellen die beide op het beginsel der torsie-balans berusten , 

 maar daarbij veel gevoeliger zijn, doordat de kracht niet zooals bij 

 de torsie-balans op den éénen arm, maar op beide hefboomsarmen 

 werkt , en daarbij niet enkel op het uiteinde , maar op den geheelen 

 hefboomsarm ; ook kunnen alle deelen fijner zijn. Colladon gebruikte 

 in 1826 op het observatorium van het College de France het eerst een 

 galvanometer ter waarneming van de elektriciteit des dampkrings. Een 

 9 Meter lange houten stang eindigde in twee di vergeer ende metaal - 

 spitsen; van de een ging een met zijde omsponnen draad naar een 

 multiplicator met astatische naalden van hier naar den grond. Dit instru- 

 ment is echter veel minder gevoelig dan de elektrometer. 



De voorgaande inrichtingen komen alle daarin overeen, de elektri- 

 sche vlieger uitgezonderd , dat zij gedurende het geheele onderzoek den- 

 zelfden stand behouden. Wij kunnen ze daarom vaste toestellen noe- 

 men. Deze vaste toestellen hebben het bezwaar, dat zij, om juiste 

 resultaten te geven , volkomen geïsoleerd moeten zijn , en dat hunne 

 aanwijzingen licht gestoord worden door de werking van het atmos- 

 pheerische water en de daardoor veroorzaakte oxydatie der metalen 

 geleiders. Bovendien schijnt een vaste geleider eenigen tijd noodig te 

 hebben , om zich geheel te laden , wat een groot nadeel oplevert , 



