DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 315 



wanneer men den oogenblikkelijken toestand der atmospheer wil ken- 

 nen. Hunne aanwijzingen zijn eigenlijk het resultaat van de oogenblik- 

 kelijke werking der elektriciteit , gevoegd bij het achtergebleven over- 

 schot der voorgaande werking. In den laatsten tijd heeft men daarom 

 de methode van franklin laten varen en de vaste staaf door een 

 bewegelijk instrument vervangen. Slechts enkele waarnemers, o. a. 

 volpiceili , hoogleeraar in de natuurkunde te Florence, bedienen zich 

 nog bij voorkeur van een vasten toestel ; maar overigens wordt thans 

 bijna algemeen de nieuwe methode gevolgd , die van peltier afkom- 

 stig is. Een geïsoleerde metalen bol (of ook een metalen spits) wordt 

 hoog in den dampkring opgeheven en daar door een geleidend voor- 

 werp aangeraakt; vervolgens laat men den bol neer, na dien op 

 nieuw geïsoleerd te hebben, door de aanraking te doen ophouden, 

 en brengt hem met een elektrometer in verbinding. De bol zal , als hij 

 in zijn hoogsten stand is, door inductie met de tegengestelde elektri- 

 citeit geladen worden die de dampkring bezit, daar tengevolge der 

 aanraking de gelijknamige elektriciteit naar de aarde is weggeleid. 

 Wordt de bol nu , nadat de aanraking heeft opgehouden , weder neer- 

 gelaten en in een vertrek gebracht, dan zal hij in dien geïsoleerden 

 toestand de verkregene lading behouden en die aan den elektrometer 

 meedeelen. Deze wordt dus geladen met de tegengestelde elektriciteit 

 van den dampkring. 



De saüssuee heeft reeds van deze methode gebruik gemaakt door 

 een looden bol , aan een dunnen zilverdraad verbonden , in de hoogte 

 te werpen. Het andere uiteinde van dien zilverdraad was aan den 

 elektrometer verbonden door middel van een haakje. Bij 't omhoog 

 werpen van den bol liet dit haakje gemakkelijk los , zoodat de elektro- 

 meter geladen in de hand van den waarnemer achterbleef. Dat de bol 

 niet door de wrijving tegen de lucht geladen werd, bewees de saus- 

 sure door hem aan een zijden draad met groote snelheid rond te 

 slingeren, waardoor hij niet elektrisch werd. In lateren tijd hebben 

 becquerel en breschet door eene dergelijke inrichting proeven geno- 

 men op den St. Bernhard , om het toenemen van de atmospheerische 

 elektriciteit met de hoogte waar te nemen. In plaats van een bol be- 

 zigden zij een met een metalen spits gewapenden pijl , die met behulp 

 van een boog werd afgeschoten. Werd deze pijl één meter hoog in 

 horizontale richting weggeworpen , dan bleef de elektrometer in rust ; 

 door de wrijving van de pijl tegen de lucht werd dus geen waarneem- 



