322 



DE ATMOSPHEEEISCHE ELEKTRICITEIT. 



f 



tijd met den grond in verbinding te brengen, dient een aan de stang 

 bevestigde metalen hefboom, waaraan een draad van geelkoper hangt; 

 door aan dien draad te trekken , komt het boveneinde van den hef- 

 boom met den bol in aanraking , en hierdoor wordt weder de gelijk- 

 namige elektriciteit weggeleid. Na eenige oogenblikken laat men den draad 

 weder los, waardoor de hefboom terugvalt, zoodat de aanraking op- 

 houdt. De geheele stang wordt nu neergelaten, de bol er afgenomen en 

 in 't vertrek bij den elektrometer op de tafel geplaatst ; men brengt beide 

 Fig. 2. door een geïsoleerden geelkoperdraad met elkander in 



verbinding en leest de afwijking van den elektrometer 

 af. In ons land , te Utrecht en den Helder , worden 

 sedert eenige jaren waarnemingen met een dergelijke 

 inrichting gedaan. Ook te St. Louis, aan den Missi- 

 sippi, is men in den laatsten tijd begonnen op deze 

 wijze geregelde waarnomingen te doen. Deze inrichting 

 heeft nog dit voordeel , dat men haar elk oogenblik 

 in een vasten toestel kan veranderen door aan den 

 steel des bols een metaaldraad te bevestigen , die 

 geïsoleerd naar den elektrometer geleidt , en den bol , 

 als hij opgeheven is, boven te laten staan. 



Te München en te Brussel bedient men zich van 

 een anderen toestel. Hier vormt de te laden bol het 

 boveneinde van den elektrometer en is daarmede on- 

 middellijk verbonden. Om eene waarneming te doen , 

 wordt het instrument eerst naar een hoog gelegen 

 plaats gebracht, bv. op een hoog terras of op het 

 platte dak eener sterrenwacht; men raakt met den 

 vinger of beter met een metalen staafje eenige oogen- 

 blikken den bol aan , of liefst de metalen buis , waarop 

 deze rust, en brengt vervolgens den toestel weer naar beneden in 't 

 vertrek om dien hier af te lezen. Deze wijze van waarneming is eigen- 

 lijk die, zooals ze door peltier is voorgeslagen. 



Bijgaande teekening (fig. 3) geeft een denkbeeld van den te 

 München door lamont gebruikten elektrometer. De buis R R met den 

 beugel ab c d van dun koperdraad is door de guttaperch a-massa M M 

 geïsoleerd. Aan den cocondraad e f hangt een naald h 1c van koper en 

 een zeer kleine magneetnaald mn, beide aan denzelfden drager ƒ # 

 vastgemaakt. De elektrometer wordt zoo geplaatst , dat de beugel abc d 



a 



