326 DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 



de vrije lucht opgeheven of neergelaten wordt, zoodat een bewegelijk 

 instrument den waren toestand der atmospheer niet kan aangeven. 

 Terecht heeft Pater secchi opgemerkt , — deze is het vooral , die hem 

 bestrijdt, — dat deze bewering alle pogingen van den laatsten tijd 

 op dit gebied vernietigt, ingeval zij waarheid behelst, waaraan hij 

 evenwel twijfelt, daar elk bewijs ontbreekt. Volpicelli beroept zich op 

 de verschijnselen , die een brandend lichaam , eene vlam bv. hem geven , 

 wanneer deze op een vasten geleider wordt aangebracht. De vlam zal de 

 negatieve elektriciteit der stang terstond in positieve doen overgaan. 

 Volpicelli schrijft zulks daaraan toe , dat de vlam een opstijgenden 

 luchtstroom doet ontstaan , die ten gevolge zijner beweging door de in- 

 duceerende werking der aarde positieve elektriciteit geeft , welke de nega- 

 tieve der atmospheer meer dan neutraliseert , zoodat de punt der vaste 

 staaf positief geladen wordt. Doet men dezelfde vlam naar beneden 

 bewegen , na haar met den grond geleidend verbonden te hebben , dan 

 kan men al naar de sterkte der vlam drie verschillende aanwijzingen 

 verkrijgen: negatieve elektriciteit als de vlam niet zeer sterk is, in 

 't geheel geene als zij iets warmer is , positieve elektriteit als de vlam nog 

 sterker brandt; en deze uitkomsten worden verklaard als het resultaat 

 van twee tegenovergestelde werkingen, t. w. voortbrenging van positieve 

 elektriciteit door den opstijgenden luchtstroom , die van negatieve elek- 

 triciteit door de dalende vlam. Het is te betreuren , dat volpicelli zijne 

 stelling alleen door proeven met brandende lichamen heeft toegelicht. 

 Onzes inziens is het hierdoor niet buiten allen twijfel gesteld, dat 

 een geïsoleerde geleider, die zich in de lucht verplaatst, bij een op- 

 klimmende beweging steeds positief, bij een dalende negatief geëlek- 

 triseerd zal worden. Bij de beoordeeling toch van deze proeven komt 

 alles aan op de werking, die een brandend lichaam bij een geïsoleer- 

 den geleider uitoefent, en hieromtrent verkeert men nog, zooals wij 

 opgemerkt hebben , in 't onzekere. Bovendien laten zich de meeste 

 verschijnselen, als die door ermann en peltier waargenomen, welke 

 voor de theorie van volpicelli pleiten , ook verklaren uit het toene- 

 men der luchtelektriciteit met de hoogte, terwijl de werking der vlam door 

 van kees zeer goed wordt verklaard uit de menigvuldige aanraking 

 der rookkolom met de lucht. 



Voor eenige jaren is door Prof. thomson te Glasgow een geheel nieuwe 

 toestel voor het onderzoek der atmospheerische elektriciteit uitgedacht, 

 de zoogenaamde watercollector , die sedert , behalve te Glasgow , ook 



