DE ATM0SPHEER1SCHE ELEKTRICITEIT. 327 



door dellmann te Kreuznach , door balfour stewart te Kew en 

 door everett te Windsor (Nieuw-Schotland) is ingevoerd en uitste- 

 kend voldoet. Uit een geïsoleerde kan , met water gevuld . vloeit 

 voortdurend een fijne waterstraal in de lucht, tengevolge waarvan 

 zoowel het water als de kan elektrisch worden. Van de waterkan voert 

 een geïsoleerde geleider, een dunne draad, naar den elektrometer, 

 waaraan thomson nog een bijzondere constructie heeft gegeven. De 

 waterkan staat bij de waarneming in 't vertrek op een drievoet, welks 

 pooten ter isoleering met schellak omgeven zijn; een lange buis gaat 

 van de kan door eene opening in het venster naar buiten. Wordt nu 

 de kraan , die in de buis is aangebracht, geopend, dan vloeit het water in 

 een dunnen straal in de buitenlucht uit , en de elektrometer wordt ge- 

 laden met de elektriciteit van den dampkring , d. i. bij helder weder in den 

 regel met positieve elektriciteit. De uitvloeiende waterstraal daarentegen 

 is negatief elektrisch. De luchtelektriciteit werkt hier weder induceerend ; 

 dientengevolge verkrijgt de buisopening en dus het uitvloeiende water de 

 tegengestelde elektriciteit van de lucht , terwijl de gelijknamige elek- 

 triciteit naar het andere einde en dus naar het watervat of den water- 

 collector wordt afgestooten. Men zou kunnen denken , dat de elektrici- 

 teit hier ontstaat tengevolge eener wrijving van de waterdeeltjes tegen 

 de wanden der buisopening. Dat zulks niet het geval kan zijn blijkt, 

 wanneer men het water binnen het vertrek laat uitvloeien: er is 

 dan geen spoor van elektrische lading. De watercollector moet klaar- 

 blijkelijk tot de vaste toestellen gerekend worden; hij heeft echter 

 bet voordeel , dat hij in eenige seconden geladen wordt en dat zijne 

 isolatie gemakkelijk onderzocht kan worden , daar hij zich steeds in 't 

 vertrek bevindt. Thomson heeft de waarde van het instrument nog 

 verhoogd door het zelfregistreerend te maken. 



Uit het voorgaande blijkt , dat er nog groote onzekerheid bestaat 

 in de verklaring van menig verschijnsel en vooral ook in de methode 

 van waarneming der atmospheerische elektriciteit. Daarbij laten zich 

 de uitkomsten der verschillende waarnemers moeilijk vergelijken, en 

 waar dit nog mogelijk is , worden soms zeer tegenstrijdige resultaten 

 verkregen. Een enkel voorbeeld moge dienen om dit te doen uit- 

 komen. Alle natuurkundigen, die zich met de luchtelektriciteit hebben 

 bezig gehouden , zijn het daarover eens , dat de elektrische spanning in 

 den winter aanmerkelijk grooter is dan in den zomer; terwijl nu door 



