328 DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 



lamont te München de vermindering gedurende genoemde jaargetijden 

 in verhouding van 2 tot 1 opgegeven wordt , vindt quetelet te Brussel 

 voor die verhouding 9 tot 1. Te Kew daarentegen zou ze 6 tot 1 be- 

 dragen, 't Is moeilijk te denken, dat dit verschil uit locale oorzaken 

 zou ontstaan; het moet dus aan de gebruikte toestellen of wel aan de 

 verschillende berekeningsmethoden toegeschreven worden. Een belangrijke 

 schrede voorwaarts zou het zeker zijn, indien de waarnemingen tot 

 een absolute maat of eenheid konden herleid worden. Zulk een algemeene 

 maat is echter nog niet vastgesteld ; wel is daartoe voor eenige jaren 

 eene poging gedaan door den Duitschen natuurkundige hankel , maar 

 •zijne methode, die zeer ingewikkeld is en daardoor tot vele fouten 

 aanleiding geeft , is niet algemeen aangenomen. 



Voor een groot deel hangt de onzekerheid , die er nog aangaande de elek- 

 triciteit van den dampkring bestaat, samen met de verschillende mee- 

 ningen , die men zich van den oorsprong dier elektriciteit vormt. In 't eerst 

 hield men de atmospheerische elektriciteit, in 't bijzonder nollet , voor een 

 produkt van de wrijving der lucht tegen de wolken , de aarde en zich- 

 zelve, en ook k&mtz nog houdt het voor mogelijk, dat uit deze oorza- 

 ken althans een deel der luchtelektriciteit ontstaat. Volta meende den 

 oorsprong der luchtelektriciteit in de verdamping van het water aan 

 de oppervlakte der aarde gevonden te hebben ; hij zocht met behulp 

 der hypothese eener latente positieve elektriciteit , welke de waterdam- 

 pen meevoeren in de atmospheer en bij de verdichting tot water weder 

 vrijlaten, alle verschijnselen der atmospheerische elektriciteit te verklaren. 

 Hij meende ook door de proef gevonden te hebben , dat bij verdamping in 

 't laboratorium het vat negatieve elektriciteit bekomt. Lavoisier en la- 

 place bevestigden dit , terwijl ook de saussure dezelfde meening was toe- 

 gedaan , hoewel hij bij zijn eigene proeven het vat nu eens met positieve , 

 dan eens met negatieve elektriciteit en op een anderen tijd weder in 't 

 geheel niet geladen vond. Poüillet heeft echter aangetoond, dat door 

 bloote verdamping zonder chemische werking geene elektriciteit ontwikkeld 

 wordt, maar dat bij verdamping alleen dan elektriciteit ontstaat, als de 

 vloeistof een gas , een zuur , een alkali of een zout houdt opgelost ; de damp 

 verkrijgt dan positieve , de vloeistof negatieve elektriciteit. Alleen bij een 

 alkalioplossing is het omgekeerde het geval. Poüillet past deze verschijn- 

 selen toe op de verdamping in de vrije natuur en op den groei der planten , 

 en verklaart hieruit de luchtelektriciteit. Reich heeft later de proeven 

 van poüillet met zoutoplossingen herhaald en aangetoond , dat poüillet 



