DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 329 



zich vergiste in de bron van de bij verdamping verkregen elektriciteit; niet 

 • de verdamping , maar de wrijving van de fijn verdeelde vloeistof tegen de 

 heete wanden van het vat zou de oorzaak der elektriciteitsontwikke- 

 ling zijn , onder voorwaarde , dat deze vloeistof over den wand moet 

 voortrollen zonder dien te bevochtigen. Giet men eene zoutoplossing 

 in een gloeiende platinaschaal , dan neemt de vloeistof eerst den spheroï- 

 daaltoestand aan, en men verkrijgt dan met den elektrometer geen spoor 

 van elektriciteit. Op het oogenblik echter, dat de spheroïdaaltoestand 

 ophoudt, zal het vocht sterker worden verhit, zoodat het zout zijn 

 watergehalte verliest en decrepiteert ; de waterdeeltjes worden nu tegen 

 de wanden der kroes geslingerd en de elektrometer wordt geladen ; de 

 ontwikkelde elektriciteit blijkt hierbij negatief te zijn. Gaugain heeft later 

 de uitkomsten van heich bevestigd. Ook kiess heeft zich met deze proe- 

 ven bezig gehouden en daarbij dezelfde uitkomsten als reich verkregen. 

 Hij vond bij langzame verdamping nimmer een spoor van elektriciteit. 

 Eveneens herhaaldehij de proeven van pouillet aangaande de ontwikkeling 

 van elektriciteit bij den groei van planten, en wel met Lepidium sativum ; 

 hij vond daarbij , wel is waar, zeer geringe hoeveelheden elektriciteit , 

 maar deze was nu eens positief, dan weder negatief. Door eenige proeven , 

 die hij op een stuk onbebouwd , niet met planten begroeid land nam , 

 ten einde de door hem verkregen uitkomsten te controleeren, kwam hij 

 echter tot het besluit , dat hoogstwaarschijnlijk de verkregen elektriciteit 

 niet aan den plantengroei moet toegeschreven worden. Uit al deze 

 proeven schijnt dus te blijken, dat de meening, volgens welke de ver- 

 damping en de plantengroei de oorzaken der luchtelektriciteit zouden 

 zijn , op zeer onzekere waarnemingen berust. 



Peltier heeft ook onderzoekingen gedaan omtrent den oorsprong 

 der atmospheerische elektriciteit. Hij toonde aan , dat die dampen , 

 welke alleen onder den invloed van de lucht en de warmte beneden 

 eene temperatuur van 110 () ontstaan, geen vrije elektriciteit kunnen 

 bezitten wanneer zij van de aarde opstijgen , daar deze elektriciteit steeds 

 alle gelegenheid zou hebben om weggeleid te worden. Hij schrijft daar- 

 om de oorzaak van de elektrische verschijnselen, die in de atmospheer 

 worden opgemerkt, alleen aan de aarde toe , die als een met negatieve 

 elektriciteit geladen lichaam beschouwd moet worden. Wij deelen zijne 

 theorie, die veel bijval gevonden heeft, hier mede zooals zij door la- 

 mont te München ontwikkeld is. 



De aarde bezit een zekere hoeveelheid negatieve elektriciteit. Die hoe- 



