330 DE AÏMOSPHBERISCHE ELEKTRICITEIT. 



■veelheid blijft steeds dezelfde , hoewel hare verdeeling op verschillende tij- 

 den zeer verschillend kan zijn. Lamont noemt deze elektriciteit de 'per- 

 manente elektriciteit der aarde , in tegenstelling van de geïnduceerde , die in 

 elk geïsoleerd lichaam , onverschillig of dit permanent elektrisch is of niet, 

 door een elektrisch lichaam in de nabijheid te voorschijn geroepen wordt. 

 De atmospheer, d. i. de zuivere lucht, heeft in 't geheel geene elektrici- 

 teit ; zij is niet in staat die te geleiden of te behouden. Was de aarde 

 een volkomen bol , dan zou elk punt harer oppervlakte een even sterke 

 elektrische spanning vertoonen. Deze gelijkheid der spanning wordt echter 

 door twee omstandigheden gewijzigd: door de verhevenheden, die aan de 

 oppervlakte der aarde voorkomen, en door de dampen , die in de atmos- 

 pheer zweven. De elektriciteit toch verzamelt zich bij voorkeur aan uitste- 

 kende punten en de spanning der elektriciteit zal in de lichamen toe- 

 nemen , naarmate deze zich hooger verheffen. Wat de ongelijke verdeeling 

 der elektriciteit tengevolge van den waterdamp in de atmospheer aangaat , 

 moet men twee gevallen onderscheiden: de dampmassa kan met de aarde 

 in aanraking, ofwel geïsoleerd zijn. In het eerste geval zal hetzelfde geschie- 

 den als bij eene verhevenheid; de elektriciteit verlaat dan het deel der 

 aardoppervlakte, dat met de dampmassa in aanraking is, en verzamelt zich 

 aan de oppervlakte dier dampmassa. In het tweede geval zal de damp- 

 massa of wolk door inductie elektrisch worden , hetzij door de verdeelende 

 werking der aarde , hetzij door die eener andere wolk. Zoo kunnen 

 positieve en negatieve wolken ontstaan. Een positief-elektrische wolk 

 induceert in het nabijgelegen deel der aardoppervlakte tot zekere grens, 

 die afneemt met den afstand, negatieve elektriciteit, welke zich bij de 

 permanente elektriciteit voegt, zoodat een sterkere spanning ontstaat; 

 een negatief- elektrische wolk daarentegen induceert positieve elektrici- 

 teit en stoot de permanente negatieve terug , zoodat, al naar omstandighe- 

 den, een verminderde negatieve elektriciteit , ofwel een geheele opheffing 

 der elektriciteit , of eindelijk positieve elektriciteit het resultaat kan zijn. 

 Welke aanwijzingen nu de elektrometer onder deze verschillende 

 omstandigheden zal geven, als hij in een hoog en vrij punt geplaatst 

 is , laat zich gemakkelijk nagaan. Door de aanraking met den vinger zal , 

 als de dampkring zuiver is , de elektriciteit , die steeds het hoogste punt 

 opzoekt, in den elektrometer zich ophoopen, en de hoeveelheid zal 

 evenredig zijn met de hoogte. Komt daarna het instrument in een geslo- 

 ten ruimte , waar geene spanning kan plaats hebben , dan uit zich de 

 in het geïsoleerde deel voorhanden elektriciteit daardoor, dat de goud- 



