332 DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 



het bestaan eener vrije luchtelektriciteit te verklaren , die dan omgekeerd 

 induceerend op de aarde werkt. Zoo wil becquerel den oorsprong der 

 atmospheerische elektriciteit aan de zon ontleenen ; palmieri zoekt dien 

 vooral in de condensatie van waterdampen ; anderen in de hemelruimte , 

 vooral als de aarde zich te midden der kometenstof beweegt , welke 

 de vallende sterren doen ontstaan ; nog anderen in de aarde zelve en 

 wel in het aardmagnetisme , dat een dergelijke periode als de lucht- 

 elektriciteit vertoont. We kunnen niet al de atmospheerische , kos- 

 mische en tellurische theorieën vermelden , die in den laatsten tijd zijn 

 voorgesteld, maar wijzen alleen op eene theorie, door de la rive, 

 dellmann en eenige anderen voorgestaan, volgens welke de oor- 

 sprong der luchtelektriciteit moet gezocht worden in een algemeen 

 verschijnsel: de ongelijke verdeeling der warmte in de atmospheer. 

 Warmte zou daarbij in elektriciteit worden omgezet , evenals omgekeerd 

 elektriciteit in warmte overgaat , en eene afneming of aangroeiing der 

 warmte zou met eene toeneming of vermindering der elektriciteit gepaard 

 gaan. Dat inderdaad elektriciteit in warmte kan omgezet worden, blijkt 

 duidelijk bij deVolta'sche keten; we weten ook dat door wrijving zoowel 

 warmte als elektriciteit kan opgewekt worden , en de nieuwe theorie is dan 

 ook volstrekt niet met onze gewone voorstelling der verschijnselen in strijd. 

 Mühry ontwikkelt deze theorie als volgt. De verwarming der aardopper- 

 vlakte door de zon is de bestendige bron der atmospheerische elektriciteit ; 

 de verbreiding van de hoeveelheid dier elektriciteit gaat in 't algemeen 

 hand aan hand met die der temperatuur ; zij neemt met deze toe of af , zoo- 

 wel in ruimte als in tijd. Boven den droogen en verhitten bodem der woes- 

 tijnen , waar zij in de damparme lucht geïsoleerd blijft , is de elektriciteit 

 het sterkst. In andere streken voegt zich hierbij echter de waterdamp , en 

 deze neemt toe met de relatieve vochtigheid , welke weder met de hoogte 

 der luchtlagen aangroeit; hier vindt de elektriciteit der verwarmde aard- 

 oppervlakte dus een geleider , — immers de lucht zelve geleidt de elek- 

 triciteit niet — en deze zal zich bijgevolg in de hoogere luchtlagen verza- 

 melen , vooral aan de oppervlakte der waterdampatmospheer. Hieruit 

 volgt terstond, dat de elektriciteit tot zekere grens met de hoogte der 

 luchtlagen zal toenemen , en tegelijk verklaart zich het verschjjnsel , 

 dat de sterkte der elektriciteit moet verminderen van den aequator 

 naar de polen, evenals de temperatuur. Het voorgaande verklaart ook, 

 waarom de dagelijksche gang der elektriciteit aan de oppervlakte der 

 aarde niet juist met die der warmte samenvalt. Wij dienen dit punt 



