DE ATMOSPHEEUISCHE ELEKTRICITEIT. 335 



koperdraad , die gedurende den tocht naar beneden hing , eindigde 

 onder in een punt en was aan het andere eind , dat in 't schip uit- 

 kwam, met een bol voorzien. Een elektrometer , bij den bol gehouden , 

 gal negatieve elektriciteit. Op eene hoogte van 1350 M. , rondom door 

 wolken omgeven , verkregen zij zelfs met den vinger eene vonk , waarbij 

 een krachtig geruisch werd gehoord. Het feit dat dezelfde wolk, zooals 

 door verschillende waarnemers is geconstateerd , eerst positieve, later 

 negatieve elektriciteit kan toonen, bewijst dat wolken geen geleiders 

 vormen gelijk wel eens beweerd is. Men moet zich dan ook eene wolk 

 voorstellen als eene vereeniging van vloeibare droppeltjes of van zeer 

 kleine ijskristalletjes , van elkander gescheiden door de lucht , waarin 

 zij ten gevolge van hun groote fijnheid blijven zweven , en welker 

 doorschijnendheid zij wegnemen , als ze talrijk genoeg zijn. 



Als men de elektriciteit onderzoekt, die zich bij een onweder op den 

 verzameltoestel van den elektrometer ophoopt, bespeurt men dat zij nu 

 eens positief, dan weder negatief is. De positieve elektriciteit schijnt 

 steeds te verminderen vóór het onweder, doch negatieve verschijnt eerst 

 met het onweder zelf, wisselt daarna gedurig in grootte en gaat eindelijk 

 over in nul of zwakke positieve elektriciteit. Ook hieruit kan men opmaken, 

 dat onweerswolken nu eens met positieve , dan weder met negatieve 

 elektriciteit geladen zijn. Omtrent de oorzaak der wolkenelektriciteit en 

 het ontstaan van onweders vindt men weder verschillende uitéénloopende 

 theorieën. Volgens sommigen vormt zich de wolkenelektriciteit uit de 

 luchtelektriciteit; volgens anderen zijn beiden geheel van elkander onaf- 

 hankelijk. Juist in den winter echter , als de luchtelektriciteit het sterkst 

 is, zijn de onweders het zeldzaamst, en dit maakt de eerste hypothese 

 niet zeer waarschijnlijk. Ook hier bestaat nog dezelfde onzekerheid als 

 ten aanzien der luchtelektriciteit. Een onweder moet in ieder geval 

 beschouwd worden als eene storing in den elektrischen toestand van den 

 dampkring, en misschien is daarbij de elektriciteit veeleer een bijko- 

 mende omstandigheid dan wel de oorzaak van het onweder. In de 

 meeste gevallen gaan onweders gepaard met sterke regen- of hagelvor- 

 ming, en niet onwaarschijnlijk is daarom de meening van onzen land- 

 genoot Dr. krecke, dat vooral de ontmoeting en vermenging van 

 luchtstroomen van verschillende temperatuur, — 't meest voorkomende 

 in het -warme jaargetijde, in 't bijzonder in de tropische gewesten — 

 aanleiding zou geven tot de vorming van onweerswolken , vooral indien 

 die luchtstroomen zich daarbij met groote snelheid bewegen. De sterke 



