336 DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 



ontwikkeling van elektriciteit , die hierbij plaats vindt , wordt dan als 

 volgt verklaard. Men weet , dat de elektriciteit zich steeds aan de opper- 

 vlakte der geleiders ophoopt. Indien nu die oppervlakte vergroot of ver- 

 kleind wordt, zonder dat er verandering in de hoeveelheid elektriciteit 

 komt , dan zal deze daardoor in 't eerste geval een geringere , in het 

 tweede geval een grootere dichtheid verkrijgen. Wordt dus de oppervlakte 

 van een met elektriciteit geladen lichaam plotseling vergroot of ver- 

 kleind, dan kan hierdoor de dichtheid en dus de spanning der elektri- 

 citeit zoodanig verhoogd worden , dat eene vonk op nabijgelegen licha- 

 men overspringt, üit nu geldt ook van de wolken. Valt dus een koude 

 luchtstroom met kracht in een rijk met waterdampen beladen lucht- 

 massa , dan kan de plotselinge afkoeling niet alleen eene regen- of hagel- 

 vorming, maar tegelijk een zoo groote versterking der elektriciteit ten 

 gevolge hebben, dat daardoor elektrische vonken, d. i. bliksemstralen 

 ontstaan. Goede geleiders worden op eenmaal nagenoeg geheel ontladen 

 slechte daarentegen alleen in den omtrek waar de ontlading geschiedt. 

 Eene wolk zal dus in de meeste gevallen niet door een enkelen bliksem- 

 straal ontladen worden , maar elke invallende stroom van koude lucht zal 

 door de condensatie van waterdampen , welke hij teweeg brengt , de 

 elektrische spanning verhoogen en , als deze sterk genoeg geworden 

 is , van een of meer bliksemstralen gevolgd worden. 



Ondanks de pogingen, die er ten allen tijde gedaan zijn om de oor- 

 zaak der atmospheerische elektriciteit en de veranderingen , die deze 

 ondergaat , te leeren kennen , heeft men echter , zooals uit het voorgaande 

 genoegzaam kan blijken , op dit gebied nog slechts geringe vorderingen ge- 

 maakt. Wij hebben hier geen afzonderlijke studie kunnen maken van 

 den bliksem en diens uitwerkselen; ook het verschijnsel van den don- 

 der , het St. Elmusvuur en den terugslag hebben wij als niet rechtstreeks 

 tot ons onderwerp behoorende buiten beschouwing gelaten; zoo mede 

 het verband tusschen onweders en andere verschijnselen , als het ontstaan 

 van ozon, de regen- en hagelvorming, het aardmagnetisme, eindelijk 

 de verbreiding der onweders en de verdere bijzonderheden , die daar- 

 mede in verband staan. Ook hier zou ons anders blijken , dat er 

 ondanks de vele onderzoekingen , die in 't werk gesteld zijn , en de 

 uitgebreide litteratuur , waartoe deze aanleiding hebben gegeven , nog 

 altijd veel raadselachtigs en geheimzinnigs bestaat. Wij behoeven slechts 

 te wijzen op den verschillenden vorm , welken de bliksem kan aan- 

 nemen, die nu eens lijnvormig, dan als zigzag, soms slangvormig, 



