DE ATMOSPHEERISCHE ELEKTRICITEIT. 337 



elders weder vertakt , nu en dan zelfs onder de gedaante van vuur- 

 bollen verschijnt ; verder op het voorkomen van bliksem zonder donder 

 en van donder zonder bliksem , zelfs bij geheel helderen hemel ; den zon- 

 derlingen loop en soms vreemde uitwerking van den bliksem ; den onder- 

 scheiden aard van het geluid, alsmede het rollen van den donder. Ook 

 het zooveel bestudeerde noorderlicht, dat volgens sommige geleerden als 

 een meer langzame ontlading van atmospheerische elektriciteit moet 

 beschouwd worden , is tot heden niet verklaard. Het voornaamste , 

 dat ons bekend is , betreft het onweder ; maar wel beschouwd weet 

 men met zekerheid nog niet veel meer dan wat ten tijde van franklin 

 geleerd werd : dat de bliksem een elektrische vonk , het onweder een 

 elektrisch verschijnsel in 't groot is. 



Onwillekeurig komt men tot de vraag, waaraan de geringe vorde- 

 ringen , die er ten aanzien der atmospheerische elektriciteit in 't algemeen 

 gemaakt zijn, moeten toegeschreven worden. Bepaalde redenen laten 

 zich bezwaarlijk daarvoor opgeven. Voor een deel is zeker de moeilijk- 

 heid der waarneming van atmospheerisch-elektrische verschijnselen daar- 

 van de oorzaak, voor een ander deel het ontbreken eener absolute 

 eenheid of maat, die eene vergelijking der uitkomsten van verschil- 

 lende waarnemers mogelijk maakt. Aan den anderen kant meenen wij 

 echter tevens als onze overtuiging te moeten uitspreken, dat eerst dan 

 betere resultaten van het onderzoek te verwachten zijn, als op meer 

 talrijke plaatsen geregelde en nauwgezette waarnemingen worden ver- 

 richt. Bovendien zou het van veel belang zijn , indien gelijktijdige waar- 

 nemingen op verschillende hoogte, bv. met luchtballons , konden gedaan 

 worden, om te onderzoeken , hoe de elektriciteit bij een helderen hemel 

 over de verschillende luchtlagen verdeeld is. 



Sappemeer, Sept. 1874. 



22 



