REDEVOERING. 355 



denkbeelden , waardoor zeer vele vroeger gekoesterde meeningen zijn 

 omvergeworpen om nimmer weder te verrijzen, terwijl daarvoor juis- 

 tere, zich aan de rechtstreeksche waarneming sluitende en deze ver- 

 klarende , voorstellingen zijn in de plaats getreden. Doch alvorens ik 

 dit doe, acht ik het gepast eenige oogenblikken stil te staan bij het 

 beeld van den man , aan wien wij die ontdekking verschuldigd zijn. 

 Verwacht echter van mij geene levensbeschrijving. Met alleen zoude 

 de tijd waarover ik hier beschikken mag dit niet toelaten, maar eene zooda- 

 nige zoude ook, nadat ons geacht medelid, de heer p. j. haaxman ' zich op 

 zoo uitmuntende wijze van die taak heeft gekweten, een Ilias na homerus 

 mogen heeten. Beschouwt mij veeleer als een soort van medium, die 

 den geest van leeuwenhoek voor U zal oproepen en hem voor het 

 oog uwer verbeelding doen verrijzen. Maar evenals een medium, die 

 zijn handwerk goed verstaat, in eene spiritistische séance begint met 

 de gemoederen der toeschouwers door daartoe geschikte middelen in 

 de stemming te brengen, welke gevorderd wordt — zullen zij aan 

 zijne verzekeringen geloof slaan en eindelijk werkelijk meenen te zien 

 wat hunne verbeelding hun voortoovert — evenzoo wil ik beproeven 

 bij U de gewenschte stemming te wekken door eerst in breede trek- 

 ken den achtergrond te schetsen , opdat zich het beeld van onzen 

 leeuwenhoek daarop te duidelijker vertoone. 



In de geschiedenis van ons vaderland staat de tweede helft der 

 zeventieude eeuw bovenaan, als het tijdperk waarin ons volk zijn 

 hoogste toppunt van macht en aanzien bereikte. De veeljarige strijd 

 met het eens oppermachtige Spanje had eenen hoogst gunstigen invloed 

 op den geheelen volksgeest uitgeoefend. Naar lichaam en ziel verstaald, 

 trad ons volk uit dien strijd te voorschijn , toen het machteloos ge- 

 worden Spanje in 1648 gedwongen was eenen roemloozen vrede te sluiten. 



Het kleine Nederland stond een tijdlang aan de spits der beschaving. 

 De ondernemingszucht zijner burgers had den hollandschen naam in 



1 Het eerst verscheen deze levensbeschrijving onder den titel van a Jlet leven van 

 een groot natuuronderzoeJcer , antony van leeuwenhoek , geschetst uit zijne brieven 

 en andere bescheiden", in het Nederlandsch tijdschrift voor Geneeskunde, 1871. 

 Onlangs is een tweede druk daarvan te Leiden bij s. c. van doesburgh uitgegeven , 

 versierd met een portret van leeuwenhoek, onder den titel van antony van leeu- 

 wenhoek , De ontdekker der Infusoriën. 



