REDEVOERING. 369 



haeckel de Polycistinen of Radiolariën , carpenter en de helaas te 

 vroeg overleden max schultze de Rhizopoden, met inbegrip van de 

 Polythalamiën of Foraminiferen. Maar behalve deze schrijvers van uit- 

 voerige werken , hebben nog een groot aantal anderen een meer of 

 minder belangrijk aandeel genomen aan den vooruitgang der weten- 

 schap op dit gebied in den loop der laatste jaren, als von siebold, 



KÖLLIKER, LEYDIG, FERDINAND COHN , OSCAR SCHMIDT , CIENSKOWSKY , ZEN- 

 KER, GREEFF, GRENACHER , SCHWALBE , BÜTSCHLI , ROSSBACH , MEZNIKOFF, 

 WRZESNIOWSKY , DUJARDIN , BALBIANI, ü'UDEKEM , PERTY , SCHNEIDER , CAR- 

 TER, clarke, wallich , archer, engelmann , dien wij sedert eenige ja- 

 ren den onzen mogen noemen , terwijl ook een jeugdige Nederlander , 

 E. everts , sedert kort met goed gevolg den voet op dit veld heeft gezet. 



Door die vereende pogingen is het bekende soortental van mikros- 

 kopische wezens reeds tot verscheidene duizenden geklommen , en nog 

 telkens worden nieuwe daaraan toegevoegd, wel een bewijs voor de 

 spreuk : natura in minimis maxima. 



Doch de eigenlijke wetenschap bestaat niet in de kennis van een 

 grooter of kleiner aantal van vormen, die men als soorten beschouwt 

 en met bijzondere namen bestempelt. Dit is slechts de eerste schrede 

 op den weg die daarheen leidt. Zij , die in de natuur niet enkel op 

 zich zelf staande feiten , maar ook eene bron zien voor wijsgeerige , op 

 de feiten en hunne onderlinge vergelijking steunende beschouwingen , 

 dringen door de oppervlakte heen in de diepte en ontdekken dan niet 

 zelden verrassende overeenkomsten waar deze het minst verwacht wer- 

 den. De geschiedenis der biologische wetenschappen biedt daarvan meer 

 dan één voorbeeld aan , maar voorzeker geen opmerkelijker dan wij 

 hier aantreffen. 



Door eene merkwaardige samentreffing verschenen bijna gelijktijdig, 

 althans kort na elkander, twee werken, die oogenschijnlijk niets of 

 al zeer weinig met elkander gemeen hadden en welke toch bestemd 

 waren elkander in den verderen ontwikkelingsgang der wetenschap op 

 gemeenschappelijk terrein te ontmoeten en de hand te reiken. Het eerste 

 was het reeds genoemde groote Infusoriënwerk van ehrenberg, het 

 tweede, hetwelk in veel bescheidener vorm optrad, was dat van theodor 

 schwann , waarin voor het eerst in de cellen-theorie de zekere grondslag 

 werd gelegd voor de weefselleer der hoogere organismen. De vraag 

 ontstond nu : zijn de Infusoriën ook uit cellen samengesteld of zijn zij 

 eencellige wezens? 



24 



