370 EEDEVOERING. 



Von siebold beantwoordde deze vraag in laatstgenoemden zin. Het 

 was gebleken, vooral ook door de onderzoekingen van dujardin , dat 

 de hoofdmassa van het lichaam der Infusorie'n bestaat nit eene weeke, 

 voor vormverandering en samentrekking geschikte zelfstandigheid, die 

 hij "sarcode" noemde. Eenige jaren later bestempelde hugo von mohl 

 den inhoud van jeugdige, nog aan de levenswerkzaamheid deelnemende 

 plantencellen met den naam van "protoplasma." Eerlang trad nu max 

 schultze op en toonde aan, op grond zijner onderzoekingen van Rhizo- 

 poden, dat de begrippen van sarcode en van protoplasma nagenoeg 

 samenvallen, dat sarcode niet anders dan contractiel protoplasma is. 

 Nu onderging ook het begrip van cel eene groote wijziging. De zooge- 

 naamde naakte Rhizopoden , de Amoeben b. v. , bewezen dat de cel- 

 wand eene zeer ondergeschikte beteekenis heeft, dat de eigenlijke 

 levenswerkzaamheid daarentegen geheel in den protoplasmatischen in- 

 houd huisvest, en dat deze met de daarin bevatte kern de eigenlijke 

 cel uitmaakt. 



Weldra ontdekte men dan ook, dat vele cellen, ook in de weefsels 

 der hoogste dieren, altijd naakt, met andere woorden protoplasma- 

 klompjes zonder hulsel blijven, en dat in zeer vele gevallen dit pro- 

 toplasma contractiel is , tijdelijke vormveranderingen ondergaat , ja dat 

 er ook bij de hoogste dieren cellen voorkomen, die van plaats veran- 

 deren, die als Amoeben rondkruipen ! 



Toen in het begin dezer eeuw oken de stelling uitsprak, dat het 

 geheele lichaam der hoogere dieren , ook dat van den mensch , uit 

 eene vereeniging van Infusoriën bestaat, was dit eene geniale voor- 

 barigheid. Thans kan men zeggen, dat zij voor een groot deel bewaar- 

 heid is geworden. 



Een zeer aanmerkelijk deel der physiologie , van de leer der levens- 

 verrichtingen , bestaat in het wezen der zaak in de kennis der eigen- 

 schappen van het protoplasma, van de bewegingen die daarin plaats 

 grijpen, van de krachten die daarin huisvesten; en daar het onder- 

 zoek, hetwelk ons deze leert kennen, uit den aard der zaak het best 

 aan sommige Infusorie'n kan worden bewerkstelligd , zoo heeft dit reeds 

 aanleiding gegeven tot de gewichtigste gevolgtrekkingen, ook ter ont- 

 sluiering van vele geheimen des levens in de hoogste dieren. 



Maar nog meer. Het is gebleken , dat elk dier , dat zelfs de mensch 

 in zijn allcreersten toestand niet anders is dan een mikroskopisch klein 

 protoplasrnaklompje met een kern. Tusschen dit en eene Amoebe 



