372 REDEVOERING. 



werd vereischt om hem in staat te stellen het gebied der kennis uit- 

 tebreiden. Schier elke blik naar een nieuw voorwerp door zijn mikros- 

 koop was eene ontdekking. Thans is dit anders geworden. De weten- 

 schap heeft de kinderschoenen weggeworpen; zij schrijdt in de volheid 

 van haar kracht voorwaarts, en er behoort reeds vrij wat tijd, talent, 

 oefening en geestkracht toe , wil men met haar gelijken tred houden , 

 laat staan er aan denken door eigene ontdekkingen van eenig belang 

 haar voortgang te versnellen. Ik acht deze opmerking hier niet onge- 

 past. Natuurlijk ontneemt zij niets aan de verdiensten van leeuwen- 

 hoek; zij verklaart alleen, hoe hij, de oningewijde, zooveel nieuws 

 aan het licht heeft kunnen brengen als in onzen tijd voldoende zoude 

 zijn , om een aantal beoefenaars der wetenschap beroemd te maken. 

 Toch blijft het waarheid wat hij zelf, weinige jaren voor zijnen dood, 

 schreef: l "Het staat by my vast, dan van duysent menschen geen 

 een bequaam is , om sig over te geven tot soodanige studie , omdat 

 er veel tyd toe vereiyst wert, ende men geduyrig met syne gedagten 

 moet besig wesen." Een dergelijk antwoord gaf ook newton, toen 

 men hem vroeg hoe het hem gelukt was , zoo groote ontdekkingen 

 te doen: "Door er altijd aan te denken." Inderdaad dit is het geheim 

 der groote geesten, die ons op het pad der wetenschap hebben voor- 

 gelicht en daarop als flonkerende sterren schitteren. 



De wetenschap gelijkt op eene jaloersche vrouw. Haar bezit vordert 

 eene volle , algeheele toewijding. Zij wil niet alleen het hoofd , maar 

 ook het hart beheerschen. Zonder die innige liefde , zonder eene geheele 

 overgave van lichaam en ziel aan haar, kan iemand nog wel een zeer 

 kundig man zijn , die voortreffelijke examina heeft afgelegd en in het 

 praktische leven uitnemend bruikbaar is , maar nieuwe ontdekkingen , 

 het openen van nieuwe horizonten van kennis , waardoor de spiedende 

 blik al verder en verder in de onbegrensde ruimte van het weten 

 doordringt, verwachte men van den zoodanige niet. Dit is alleen weg- 

 gelegd voor degenen, wier gedachten, zooals bij leeuwenhoek het geval 

 was , onophoudelijk en gestadig bezig zijn met hunne geliefkoosde 

 onderwerpen van studie. Een prikkel daartoe vond hij echter ook 

 in den lof, dien hij daarvoor van vele zijden inoogstte. Hij was daar- 

 voor zeer gevoelig en dankbaar voor iedere hem te beurt gevallen 

 onderscheiding. Roerend is zijn laatste brief aan de Royal Society 2 



1 Brief aan tElBMTZ 21 Sept. 1715. ' J Sendbrieven, p. 459. 



