22 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



theorie , en liet is dan ook als bewijs van de veranderlijkheid der soort in 

 opeenvolgende tijden in meer dan een geschrift, ook in zoodanige waarin deze 

 theorie voor het grooter publiek behandeld is , herhaaldelijk aangevoerd. 



Als een waarschuwend voorbeeld tegen het gevaar van overijlde gevolgtrek- 

 kingen uit gebrekkige onderzoekingen deelen wij thans hier mede, dat sand- 

 berger , die den Steinheimschen zoetwaterkalk op de plaats zelve aan een 

 nauwlettend onderzoek heeft onderworpen (Neues Jahrb. f. Mineralogie etc. 

 1874, p. 781), tot geheel andere resultaten is gekomen. Hij vond weliswaar 

 al de door hilgendorff beschreven vormen terug, maar volstrekt niet in 

 geregelde opvolging, maar door elkander, ja in de hoogste lagen traden 

 wederom tamelijk menigvuldig dezelfde vormen op , die , omdat zij in de diep- 

 ste lagen ook gevonden worden, volgens hilgendorff het beginpunt van de 

 door hem aangenomen reeks van vervormingen zouden geweest zijn. Volgens 

 sandberger zijn de gevonden voorwerpen deels gelijktijdig levende variëteiten 

 van eene en dezelfde soort, deels werkelijk verschillende soorten zonder 

 overgangen. Hij onderscheidt er drie : Planorbis Zietenii braun , Planorbis 

 costatus zieten en Planorbis (Carinifex) multiformis. Van alle drie bestaan 

 vele variëteiten. Bovendien komen met de soorten van Planorbis ook nog 

 andere zoetwater-Mollusken , Gillia m utriculosa en Linnens socialis , beide 

 evenzeer in verscheidene variëteiten , voor , zonder dat ook daarin eenige op- 

 eenvolging aanwijsbaar is. 



Sandberger beroept zich, om de juistheid zijner onderzoekingen te staven, 

 op het getuigenis van leydig te Tubingen , van wetssmann te Freiburg , en 

 van a. hyatt uit Boston , welke laatste zelf over deze zaak een uitvoerig 

 onderzoek heeft in het werk gesteld , waarvan hij de uitkomsten zal publiceeren. 



Uit alles blijkt dat hilgendorff in deze zaak, om het zachtste woord 

 te gebruiken , op zeer lichtvaardige wijze is te werk gegaan , en zelfs zij , die 

 de ontwikkelingshypothese in hare algemeenheid voorstaan , maar haar geens- 

 zins voorbarig op onjuiste feiten willen vestigen, moeten zich verheugen, dat 

 dit thans in het ware licht is gesteld. Die hypothese trouwens staat of valt 

 niet door het al of niet vinden van hetgeen de een als soort, een tweede 

 als variëteit, een derde als overgangsvorm gelieft te beschouwen. 



HG. 



Overblijfselen van Lepidostens in het tertiaire bekken van Pargs. — 



Gervais heeft aangetoond , dat schubben, die door agassiz beschouwd waren 



als behoord hebbende aan een uitgestorven geslacht, Lepidotes, inderdaad 



afkomstig zijn van visschen die overeenkomen met die van het thans nog in 



