42 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



kan misschien beter zijn dan het hier geleverde en dus meer warmte ont- 

 wikkelen bij verbranding, en andere omstandigheden kunnen bij mijne proef- 

 nemingen nog ongunstig hebben gewerkt. Maar dit alles kan toch een zóó 

 aanmerkelijk verschil niet verklaren. In afwachting van de opheldering dien- 

 aangaande, die ik van glamond gevraagd heb, zal ik mijne bepaling nog 

 eens herhalen. 



Middelerwijl heeft een ongezochte waarneming mij op het spoor gebracht 

 van de onvoordeeligheid in de wijze waarop de door de verbranding ontwik- 

 kelde warmte in deze batterij wordt aangewend. Terwijl zij met volle gas- 

 drukking werkte en hare stroombaan enkel door eene tangentenboussole geslo- 

 ten was , zag ik plotseling de stroomsterkte snel verminderen. Het gas in de 

 batterij was door eene toevallige omstandigheid uitgedoofd. Voordat ik dit 

 bemerkt had, was de stroomsterkte belangrijk gedaald. Ik haastte mij het 

 gas w 7 eder te ontsteken en verwachtte nu niet anders dan den stroom weder 

 met meer of minder snelheid te zien toenemen. In plaats daarvan zag ik da- 

 delijk daarna een nu versnelde vermindering der stroomsterkte, die ongeveer 

 een minuut aanhield , om dan voor eene vermeerdering plaats te maken. Bij 

 opzettelijke herhaling bedroeg die vermeerdering van 10 tot 15 ten honderd 

 van de stroomsterkte , die de batterij op het oogenblik van het ontsteken 

 nog bezat. 



Om niet te uitvoerig te worden , zal ik hier de oorzaak van dit vreemde 

 verschijnsel slechts kortelijk aanduiden. Zij ligt in een opstijgenden lucht- 

 stroom langs de eene rij soldeerplaatsen , welke niet rechtstreeks door de gas- 

 vlammetjes , maar voornamelijk door de afstraling van de door die vlammetjes 

 gloeiend gemaakte porseleinen cylinder worden verwarmd. Door het ontsteken van 

 het gas wordt die luchtstroom versneld en vooral van den cylinder verwijderd en 

 juist langs het metaal gericht. Dit veroorzaakt in de eerste oogenblikken na 

 het ontsteken eene versnelde verkoeling der soldeerplaatsen, die eerst in eene 

 verwarming overgaat als de vlammen den porselein cylinder weder genoegzaam 

 hebben verhit. 



De luchtstroom moet evenwel ook dan nog blijven bestaan en de verwar- 

 ming zeer schaden. Dit in aanmerking nemend , beproefde ik of hij niet aan- 

 merkelijk zou kunnen worden verminderd, zonder het gas te beletten volko- 

 men te verbranden. Een voor de hand liggend middel daartoe was het ge- 

 deeltelijk bedekken , met een metalen plaatje , van het boveneind der ongeveer 

 cylindervormige holte waarin het gas brandt. Ik overtuigde mij dat op deze 

 wijze die opening tot iets meer dan '/,, van hare grootte kon worden ver- 

 kleind ? zonder dat eenige producten van onvolkomen verbranding van het 



