50 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



Hulpmiddelen bij de bepaling van bet soortelijk gewicht. — De lezing 

 van bovenvermeld opstel bracht mij een paar bijzonderheden aangaande deze 

 bepaling voor den geest, die ik nergens vermeld heb gevonden. Zij zijn de 

 volgende : 



In plaats van het vaste lichaam , waarvan het soortelijk gewicht moet 

 worden bepaald , aan een paardenhaar of dunnen platinadraad op de gewone 

 wijze onder aan de schaal der balans te hangen , bezigde ik reeds voor jaren 

 de volgende inrichting, aan den areometer van nicholson ontleend. Onder 

 aan die schaal hangt horizontaal een tweede schaaltje, dat, bij de bepaling 

 van het gewicht des lichaams in de lucht reeds in het water gedompeld 

 wordt gehouden. Door daarna dit lichaam op dit tweede schaaltje te plaatsen , 

 bepaalt men het gewichtsverlies op de gemakkelijkst mogelijke wijze. Is het 

 lichter dan water, dan behoeft men hierbij zijn toevlucht niet te nemen tot 

 het gewone hulpmiddel van het daaraan bevestigen van een zwaarder lichaam , 

 dat op nieuw een paardenhaar of metaaldraad in gebruik brengt , als het 

 schaaltje slechts zoo ingericht is , dat bet ook met de holte naar beneden 

 kan worden gehangen. Of, nog eenvoudiger, althans wanneer de lichamen 

 niet meer dan enkele cM 3 volume bezitten, men bezigt voor dit schaaltje 

 een biconcave glaslens , van 3 of 4 cM. middellijn , die in het midden door- 

 boord is ter wijdte van 4 mM ongeveer. Men kan dan het lichaam daarop 

 of daaronder plaatsen , zonder aan den stand der lens iets te behoeven te 

 veranderen. 



Om op de gemakkelijkste wijze het soortelijk gewicht van eene vloeistof 

 te bepalen , ook wanneer men daarvan slechts eene geringe hoeveelheid ter 

 zijner beschikking heeft, is gelijk men weet door mohb te Coblentz aanbe- 

 volen, bij rechtstreeksche toepassing van het beginsel van Archimedes een in 

 te dompelen lichaam van geringe afmetingen en een unsterbalans te gebruiken, 

 met een loopgewicht , dat als het aan het eind van zijn arm hangt met het 

 gewicht van genoemd lichaam in het water in evenwicht is. Is dit nu in eene 

 andere vloeistof gedompeld en die arm in 100 deelen verdeeld, dan zal, uit 

 de plaats waar het nu moet gehangen worden om weder evenwicht te maken , 

 het specifiek gewicht dier vloeistof dadelijk blijken. Deze methode is zeer 

 gemakkelijk , en zij vereischt bij genoegzame gevoeligheid der balans slechts 

 een zeer geringe hoeveelheid vloeistof; maar de balans moet om haar te kun- 

 nen aanwenden eene verdeeling bezitten. Aan elke balans van toereikende 

 gevoeligheid kan men haar toepassen , indien men zich slechts voorziet van 

 een stel gewichten of gewichtjes , waarvan de eenheid gelijk is aan het ge- 

 wichtsverlies van het steeds gebezigde lichaam in water onder de bekende 



