WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 59 



spil als de eerstgenoemde is geplaatst en teweeg brengt dat de bij liet ont- 

 staan en verdwijnen van den hoofdstroom te voorschijn geroepen , tegenover- 

 gesteld gerichte inductiestroomen , in de omwinding van den galvanometer gelijk 

 gericht worden. Kegelt men nu , des noods met behulp van een kleine hulp- 

 spiraal , alles zoo , dat , wanneer beide spiraalparen ledig zijn , zij hunne wer- 

 king op den galvanometer geheel opheffen , en plaatst men daarna in het eene 

 een bundel bismuthstaven van te zamen 200 grammen gewicht, dan verkrijgt 

 men , bij gebruik van 6 Bunsenelementen voor den hoofdstroom , zoodra de 

 commutatoren in beweging worden gebracht, eene afwijking in den galvano- 

 meter , in tegenovergestelde richting van die , welke door het plaatsen van 

 eenige magnetische stof in hetzelfde spiraalpaar zou worden opgewekt. 4,4 

 milligram ijzer in plaats van de bismuthstaven geven een veelmalen sterkeren 

 stroom. Men begrijpt dus, dat men hierbij een gevoeligen galvanometer be- 

 hoort te bezigen. ln. 



Doorlating en terugkaatsing van het geluid. — Bij de bepaling van de 

 voortplantingssnelheid van het geluid , die arago , matthieu en prony op 

 last van het bureau des longitudes op den 21 en 22 Juni 1822 onderna- 

 men , kwam eene omstandigheid voor , die eiken waarnemer trof en dan ook 

 behoorlijk werd opget eekend , maar die tot in den laatsten tijd volkomen 

 onverklaard was gebleven. Zooals bekend is, geschiedde die bepaling met be- 

 hulp van kanonschoten , die beurtelings te Villejuif en te Montlhéry werden 

 gelost en waarvan het geluid en het licht telkens op het andere sta- 

 tion moesten worden waargenomen. Terwijl nu elk schot van Montlhéry te 

 Villejuif, op 18 613 meters afstand, duidelijk kon worden gehoord, waren 

 daarentegen de meeste schoten van Villejuif te Montlhéry volkomen onhoorbaar. 



Tvndall heeft dit vreemd verschijnsel verklaard [Les Mondes XXXVI, 

 p. 650j. Hij toont aan , dat wanneer tusschen een geluidgevend lichaam en 

 eene gevoelige vlam , die in gewone omstandigheden daardoor in heftige be- 

 weging wordt gebracht , een scherm geplaatst wordt , b. v. een blad karton , 

 het volstrekt niet onverschillig is op welken afstand van beiden dit zich be- 

 vindt. Plaatst men het zoo dicht mogelijk bij de geluidsbron , dan belet het 

 de werking van deze op de vlam ten eenemale; wordt het daarentegen op 

 geringen afstand van de vlam geplaatst, dan is er geene vermindering in die 

 werking te bemerken. Bij deze proefnemingen kan de afstand tusschen de 

 geluidsbron — een aangeblazen tongwerk — en de vlam twee meters bedragen , 

 terwijl het scherm een blad karton is van 30 c. M. breed en 45 hoog. 



Tyndall neemt nu aan — en de aangeduide bron raadplegende zal men 



