48 PHOTOGRAPHIEN VOOR J)E DUIVENPOST. 



daarbuiten zetelde , en dat bovendien vele andere redenen de gemeen- 

 schap tusschen die stad en het overige nog niet door den vijand be- 

 zette deel van Frankrijk vooi^ den staat onmisbaar maakten. Daardoor 

 toch heeft men zeker veel meer zorg aan die gemeenschap besteed , 

 dan het geval zou kunnen geweest zijn indien zij alleen door privaat 

 belang was vereischt geworden. 



Zoolang de insluiting niet volkomen was, bestonden er nog vele 

 middelen om berichten naar en van Parijs over te brengen. Onderne- 

 mende mannen, als landlieden verkleed en zich voor bewoners van 

 den omtrek uitgevend, bezorgden die met gevaar voor hunne vrijheid 

 en zelfs voor hun leven, en op donkere nachten voeren zwarte boot- 

 jes met omwonden riemen langs de Seine, waarmede een evenzeer ge- 

 heel in 't zwart gehulde roeier een pak brieven vervoerde. Maar spoe- 

 dig maakte de verdubbelde waakzaamheid der duitschers en hun meer 

 dan verdubbeld aantal zulke pogingen hopeloos ; die ze nog waagden , 

 werden gevangengenomen of gedood, en men moest dus naar andere 

 middelen omzien. 



De luchtballons kwamen nu aan de beurt. Wij , die gelukkig verre 

 af waren en slechts van tijd tot tijd van het lot der te Parijs opge- 

 stegen ballons eenig naricht kregen, en dan bij voorkeur van die, 

 welke neergekomen waren op eene andere plaats dan die hunner be- 

 stemming, wij schatten gewoonlijk het nut, dat men uit dit vervoer- 

 middel heeft getrokken , veel te laag. Een werk van gaston tissandier, 

 ^^ Souvenirs d'un aëronaute'"' geeft daaromtrent welsprekende cijfers, 

 die zeker te vertrouwen zijn , al is het werk overigens ook echt fransch 

 in stijl en inhoud. De eerste ballon, zegt hij, steeg den 23en September 

 1870 op. Hij werd door 63 andere gevolgd, waarvan de laatste op den 

 28 Januari 1. 1. zijn dienst deed. Van die 64 ballons nu zijn 5 te vroeg 

 neergekomen en dus in handen der Duitschers gevallen , 2 anderen zijn 

 in zee verongelukt, maar de 56 overigen hebben allen meer of minder 

 rechtstreeksch en volkomen hun doel bereikt. Immers al kwamen en- 

 kele daarvan ook neder op plaatsen, zeer ver verwijderd van die waar- 

 heen ze bestemd waren — een b. v. in ons land , bij Harderwijk , een an- 

 dere zelfs in Noorwegen, — de brieven die zij overbrachten bereikten toch , 

 zij het ook langs een omweg , hunne bestemming. Die ballons brachten te 

 zamen 91 passagiers en ruim negenduizend kilogrammen brieven en depêches 

 over. Bovendien vervoerden zij driehonderd en drie en zestig postduiven. 



Dit laatste gedeelte van hunne vracht was niet het minst belang- 



