NOG IETS OVER DEN VOORHISTORISCHEN MENSCH IN AMERIKA. 53 



Irjkheid te zamen niet meer dan twee en een halve eeuw beslaan, en 

 ons dus geenszins tot den tijd, waarop Manco Capac geleefd zou heb- 

 ben terugvoeren ; en dat de oorsprong van het Peruaansche rijk en de Peru- 

 aansche beschaving derhalve in het duister gehuld ligt. Het is geens- 

 zins te verwonderen, dat de historische herinneringen der Peruanen 

 niet verder dan 250 jaren teruggingen ; het is zelfs eerder verwonderlijk 

 dat zij nog zoover reikten; want dit volk was volkomen onbekend met 

 elk middel om zijne gedachten door letters ol hieroglyphische teekens uit 

 te drukken, en hunne quipo's vergoeden dit gemis slechts in geringe mate \ 

 Bij het ontbreken van elk bepaald historisch gegeven nu moeten wij 

 licht vragen aan andere bronnen. En dan is de vraag: is het waar- 

 schijnlijk, dat eene beschaving, die zoo groote bouwwerken, wegen, 

 die bij die der Romeinen niet achterstaan * , kanalen , bruggen , uit 

 reusachtige steenblokken hoogst kunstig gebouwde tempels , paleizen 

 en bad-inrichtingen ' , tot stand bracht , niet ouder zou geweest zijn 

 dan vierhonderd jaren, toen de Spanjaarden in Peru landden? Is het 

 waarschijnlijk, dat in vierhonderd jaren het Peruaansche volk zich van 

 den toestand van volkomen wildheid zou hebben verheven tot een volk , 

 over welks vorderingen in den landbouw , over welks veeteelt , over 

 welks eigenaardige doch hoogst verstandige staatsinrichting de vero- 

 veraars zelve verbaasd stonden ^ ; dat met goed gevolg mijnen ont- 



' De Peruaansche Qaipo's waren koorden van ongeveer 0,6 Meter lang, samengesteld 

 uit verschillend gekleurde, stijf ineengevlochten draden, waaraan eene menigte kleinere 

 draden franjevormig afhingen, die op verschillende wijzen geknoopt waren. De kleuren 

 gaven voorwerpen (b. v. ivit, zilver; geel, goud) of afgetrokken denkbeelden (b. v. wit , 

 vrede; rood, oorlog), de knoopen cijfers aan. 



* Een dier wegen liep van Quito naar Cuzco en van daar naar de kust van Cliili. 

 Quito en Cuzco zijn in rechte lijn (zonder de krommingen van den weg in rekening 

 te brengen) 225 geographische mijlen van elkander verwijderd! ''Cette chaussée", zegt 

 Humboldt (Vues des Cordillères , p. 294), "bordée de grandes pierres de taille, peut être 

 comparée aux plus belles routes des Romains , que j'ai vus en Italië, en Fj'ance, en Espag- 

 ne" .... "Le grand chemin de l'Inca, un des ouvrages les plus utiles et en mêmetemps 

 des plus gigantesques, que les hommes aïent exécuté." 



3 "Simplicité, symmetrie et solidité, voila trois caractères par lesquels se distinguent 

 avant ageusement tous les édifices Péruviens" (Humboldt, Vues des Cordillèi es , f. 115). 



* "The most enlightened of the Spaniards , who first visitcd Peru , struck with the 

 general appearance of plenty and prosperity, and with the astonishing order with which 

 every thing throughout the country was regulated, are loud in their expressions of 

 admiration. No better govemment, in their opinion, could have been devised for the 

 people" (Prescott, History of the conquest of Teru, I, p. 113). 



