DE DIEPTE DER NOORDZEE EN HET LANDVEBLIES IN NEDERLAND. 87 



evenwijdig loopt , is zeker geen gevolg van het geleidelijk dieper Avorden 

 der zee, naarmate men zich verder van de kusten verwijdert; in dit 

 geval toch zou de lijn van 20 vademen zich eveneens moeten gedra- 

 gen , en wij zullen zien dat zulks geenszins het geval is. 



Op Kaart I zijn nog eenige bijzonderheden op te merken. In de 

 eerste plaats eene geul van meer dan 10 vademen diepte, die zich in 

 de Zuiderzee beoosten het Marsdiep uitstrekt. Deze geul wijst onzes 

 inziens geenszins op een voormalig meer of voormaligen rivierarm , 

 maar is waarschynlijk eerst uitgeschuurd , toen in November 1170 de 

 Noordzee de duinketen op de plaats van het tegenwoordige Marsdiep 

 doorbrak en Texel tot een eiland maakte. Anders is het gesteld met 

 de zwarte streep die op de kaart tusschen de eilanden Vlieland en 

 Terschelling geteekend is , en tot nabij de Friesche kust voortloopt. Zij 

 stelt eene geul van 8 vademen diepte in de Zuiderzee voor en valt 

 ongeveer in het verlengde van den Gelderschen IJssel. Nu is volgens 

 Dr. w. c. H. STARING de Geldersche IJssel de oudste hoofdarm van 

 den Rijn ', die, voordat de tegenwoordige Nederrijn bestond en toen 

 de Waal nog slechts een kleine riviertak was , door den ouden en 

 Gelderschen IJssel noordwaarts stroomde en zich oudtijds wellicht 

 ergens in het Noorden van ons land tusschen de tegenwoordige kust- 

 eilanden in de Noordzee ontlastte, ^ Wij stellen ons voor, dat gezegde 

 geul dezen oudsten Rijnmond vertegenwoordigt. In later tijden door- 

 braken volgens Dr. staring ^ de westelijke takken van den Rijn met 

 de Maas en de Schelde vereenigd , de toenmalige duinenrij op een of meer 

 plaatsen op de hoogte van het tegenwoordige Brouwershavensche gat. '' 

 Ongeveer op de hoogte van het tegenwoordige Brouwershavensche gat nu 

 zien wij op ons kaartje een paar vooruitstekende landtongen , eenigszins 

 op den tegenwoordigen Hoek van Holland gelijkende. Zouden dit geene 

 aanwijzingen van de plaats dier oude riviermonden zijn? 



Denken wij ons nu den Noordzeespiegel nogmaals 10 vademen ge- 

 zonken, en brengen wij het daardoor droogvallende land in kaart 



' Staking, de Bodem van Nederland, I, blz. 84 en 85. 



2 Staring, de Bodem van Nederland, I, blz. 346. 



^ Staring, de Bodem van Nederland, I, blz. 86. 



■* Op het benoorden het Brouwershavensche gat gelegen eiland Goedereede werden 

 vóór 1760 geen huisratten gevonden, en de mollen zijn er eerst ontdekt na de vereeniging 

 met Ovei*flakkee. Dit pleit er sterk voor , dat het reeds in zeer ouden tijd een eiland was. 



