COPERNICUS EN KEPLEll. 103 



liet en die afhankelijk zijn van den afstand, dien deze hemellichamen van 

 de aarde hebben , stelde hij een breeden gordel, waarin de vaste sterren 

 zich bewogen, en rondom dezen bevond zich naar zijne voorstelling de 

 ongekende hemelruimte , wier grenzen niet bepaald konden worden. 



Om de onregelmatige bewegingen te verklaren , die bij de planeten , 

 inzonderheid bij Mercurius en Venus , worden waargenomen , nam hij 

 zijn toevlucht tot zoogenaamde bijcirkels , dat is : hij stelde, dat zij zich 

 bewogen in cirkels , wier middelpunten zich in een cirkel rondom de 

 aarde bewogen, op eene soortgelgke wijze als een spijker in een rad 

 zich beweegt ten opzichte van den bodem waarop het rad voortloopt; 

 of juister nog , zooals een punt van een klein rad zich beweegt ten 

 opzichte van de as van een groot rad , op welks omtrek het kleine rad 

 wordt voortbewogen. 



Inderdaad kunnen , op deze wijze , de beurtelings voor- en achter- 

 waartsche bewegingen en ook de tijdelijke stilstanden der planeten 

 vrij goed verklaard worden ; doch hoe meer men den loop der planeten 

 nauwkeurig naging , zoo veel te meer zag men in , dat deze verklaring 

 niet voldeed. 



Inzonderheid leverden de beide planeten Mercurius en Venus eigen- 

 aardige bezwaren op, omdat deze niet anders dan in de nabijheid der 

 Zon worden waargenomen , van welke Mercurius zich slechts 29 , Venus 

 zich niet meer dan 48 graden verwijdert , zoodat zij nooit , gelijk de an- 

 dere planeten, zich tegenover de Zon vertoonen en te middernacht 

 door den meridiaan kunnen gaan. Dat zij zich ook van de andere pla- 

 neten onderscheiden door de eigenaardig afwisselende lichtgestalten , 

 zoodat zij zich evenals de maan meer of min gedeeltelijk verlicht 

 vertoonen, kon men toen nog niet weten, daar men nog niet in het 

 bezit van verrekijkers was, die later deze afwisselende lichtgestalten 

 en tevens het groote verschil in schijnbare grootte hebben doen kennen. 



Eenige Egyptische sterrekundigen kwamen der waarheid eene schrede 

 nader. Zij lieten Mercurius en Venus om de Zon draaien en met de 

 zon om de aarde. 



Volgens hun stelsel was de aarde het midden van 't heelal ; de maan 

 het wereldlichaam , dat het naast bij de aarde rondom haar zich be- 

 woog; dan volgde de zon met de beide om haar wentelende planeten 

 Mercurius en Venus , wier eigenaardige beweging , die steeds aan de 

 zon was verbonden, nu gemakkelijk te verklaren was, en dan volgden 

 de banen van Mars, Jupiter en Saturnus. 



