COPEK.NICUS EN KEPLER. 107 



tegenwoordige!! keizer van Duitschland heeft gewend en reden meent 

 te hebben dat hij dit plan op eene krachtige wijze zal ondersteunen. 



Intusschen is het vierde eeuwfeest der geboorte van den grooten 

 coPERNicus op vele plaatsen waardiglijk herdacht, en zijn de verdien- 

 sten van den grooten man in dankbare herinnering gebracht. Maar is 

 niet de herinnering aan de daden van groote mannen en de dankbare 

 erkentenis en in 't lichtstelling van den heilzamen invloed, welken 

 die daden hebben uitgeoefend , de beste hulde , die men hunne nage- 

 dachtenis kan toebrengen, het waardigst gedenkteeken , dat men hun 

 kan stichten, duurzamer dan marmer of metaal, daar het met de 

 wetenschap zal blijven voortbestaan!? 



Het eigenaardige en belangrijke in het stelsel van copernicus is 

 daarin gelegen dat hij de zon leerde kennen als het middelpuntig 

 lichaam van een uitgebreid stelsel , waarin onze aarde en de planeten 

 zich in cirkelvormige banen bewegen. Daardoor werd het mogelijk , niet 

 alleen de ingewikkelde soms schijnbaar zeer onregelmatige bewegingen der 

 planeten te verklaren, maar ook de bijzondere verschijnsels, die op de 

 aarde en andere planeten plaats vinden, zooals de afwisseling van dag 

 en nacht en den regelmatigen loop der jaargetijden. 



Door een enkel voorbeeld zal ik trachten het gezegde te verduide- 

 Igken. In onze teekening , Fig. 2, heb ik den loop geteekend van Jupiter, 

 zooals die zich van 't begin van 1871 tot het midden van 1873 voor 

 ons zal vertoonen. Wij zullen nu zien, hoe juist de regelmatige bewe- 

 gingen van beide wereldlichamen , Jupiter en de aarde, aanleiding 

 geven tot dezen schijnbaar verwarden loop, en het moge ons leeren 

 voorzichtig te zijn in onze besluiten en niet dadelijk wanorde en ver- 

 keerdheid te noemen wat , van ons standpunt gezien , ons zoo toeschijnt. 



Stellen wij dat Z de plaats is der zon en dat de daarom geteekende 

 cirkel de loopbaan voorstelt der aarde , die door haar in een jaar 

 wordt doorloopen. De afstand der aarde van de zon verhoudt zich tot 

 dien van Jupiter nagenoeg als 1 : 52. De boog , op een ruim 5 maal groo- 

 teren afstand om de zon getrokken , stelt een gedeelte voor der loop- 

 baan van Jupiter. De sterrenkundigen weten voor een bepaalden tijd 

 op te geven, in welk punt der baan zich eene planeet bevindt. Stellen 

 wij nu, dat de aarde bij het begin des jaars in het punt is, dat met 

 Januari of J is geteekend, dan zal die in elke maand ongeveer het 

 twaalfde gedeelte der baan doorloopen , en dus bij het begin van elke 

 maand in de aangewezen punten zijn. 



