COPERNICUS EN KEPLER. 109 



Daar de afstand der vaste sterren van ons zoo groot is , dat de 

 middellijn der aardbaan , in vergelijking daarvan , als een punt be- 

 schouwd moet worden , zoo is het noodig deze richtingslij nen alle tot 

 één punt, bijv. tot het middelpunt, de zon, te herleiden, en als wij uit 

 het middelpunt Z lijnen trekken evenwijdig aan de getrokken lijnen, 

 dan zullen deze ons aangeven of de planeet zich rugwaarts of voor- 

 waarts beweegt en wanneer zij op hare baan schijnt stil te staan. 



Vergelijken wij de richting van Februari met die van Januari, dan zien 

 wij , dat de planeet meer rechts of naar het westen is gegaan en dus 

 eene rugwaartsche beweging heeft. Van Februari en Maart zijn de rich- 

 tingen nagenoeg evenwijdig , en de planeet is dus gedurende deze maand 

 weinig of niet van plaats veranderd en schijnt stilstaande te zijn. Met 

 April is de richting meer oostwaarts gewend, zoodat de planeet nu 

 eene voorwaartsche of rechtlo opende beweging heeft aangenomen, die 

 eenige maanden duurt en wel tot November. In Nov. en Dec. zijn de 

 richtingen weder evenwijdig. De planeet schgnt dus stilstaande en 

 neemt na Dec. weder eene westelijke of teruggaande beweging aan, die 

 tot omstreeks half Maart 1872 duurt , waarna zij weder tot het laatste des 

 jaars rechtloopend wordt, om dan tot April terugloopend te worden , en, na 

 in April en Mei 1873 weinig of niet van plaats te zijn veranderd , dan 

 weder rechtloopend wordt , zooals in Fig. 2 aan den hemel is aangewezen. 



De meerdere of mindere afwijking van den evenaar of de declinatie 

 der planeet wijst op andere oorzaken , de helling der banen , waarmede 

 wy ons hier niet zullen inlaten. 



Volgens het stelsel van copernicus is de aarde alzoo niet het voor- 

 naamste wereldlichaam , tot welks behoeve zoovele andere wereldbollen 

 bestaan , maar zij vervult eene ondergeschikte rol in dat stelsel en 

 wordt in grootte en luister verreweg overtroffen door de zon, die den 

 loop dier bollen regelt en als hoofd van dat stelsel moet beschouwd 

 worden. Terecht wordt daarom dat stelsel zonnestelsel genoemd. In- 

 tusschen behooren er ook bollen toe van lageren rang; het zijn de 

 manen , die , door de planeten geleid , met haar den tocht om de zon 

 volbrengen. Onze maan , die in het stelsel van ptolemaeus met de zon één 

 rang bekleedde , daalde in het stelsel van copernicus tot een lageren 

 rang af en werd een trawant , wachter of begeleider der aarde , even 

 zooals sommige andere planeten er meerdere hebben. 



De zon klom op tot den rang der vaste sterren, en deze verkregen 

 eene geheel andere en meer verheven beteekenis , nadat copernicus leerde, 



