110 COPERNICUS EN KEPLER. 



dat zij op verbazend groote afstanden van ons zijn geplaatst , en er aanlei- 

 ding toe gaf dat men in dat talloos tal vaste sterren even zulke lichtbron- 

 nen en middelpunten van wereldstelsels leerde beschouwen als onze zon. 



Met en door hem was nu de keten gebroken , waaraan de sterren- 

 kunde als wetenschap gekluisterd lag en waaraan zij een tal van 

 eeuwen had gekluisterd gelegen, ISTu hij het gewaagd had de aarde 

 van den troon te rukken, waarop menschelijke dwaling haar geplaatst 

 had en waarop dwaze eigenliefde en bekrompen meeningen haar nog 

 poogden te behouden, ook zelfs toen copeunicus de waarheid helder 

 had in 't licht gesteld , nu gingen de oogen open van alle helderden- 

 kende en onpartijdige natuurbeschouwers , en maakte de wetenschap 

 groote en snelle vorderingen. 



Alleen onontwikkelde en slaaf sche aanhangers van eenmaal verkeerd 

 of eenzijdig opgevatte uitspraken des bijbels bleven twijfelen of wei- 

 gerden de nieuwe leer te erkennen zonder haar te weerleggen; want 

 dit konden zij niet, daar zy geen deskundigen waren. 



Maar toch er was een deskundige, die zich niet geheel met de leer 

 van COPERNICUS vereenigde ; het was de beroemde ïycho de brahe , een 

 Deensch sterrekundige , die op eene door den koning van Denemar- 

 ken in de nabyheid van Kopenhagen opgerichte sterrenwacht , voortref- 

 felijke waarnemingen deed en de wetenschap zeer aan zich heeft ver- 

 plicht gemaakt. Hij vormde een eigen stelsel , dat, naar hem genoemd , 

 zich daarin van het stelsel van copernicüs onderscheidde, dat hij wel 

 al de planeten beschouwde als om de zon te loopen , doch de zon met 

 al de om haar bewegende planeten om de aarde liet bewegen , op ge- 

 lijke wyze als dit met de maan het geval is. 



Het is moeielijk te bepalen, of tycho uit godsdienstige beginselen 

 en zucht om de kerk en de wetenschap tegelijk te dienen gedreven , werke- 

 lijk heeft gemeend door zijn stelsel beide te kunnen bevredigen; maar 

 zeker is het , dat zijn stelsel bij de mannen der wetenschap geen in- 

 gang vond, en had hij niet op andere wijzen der wetenschap belang- 

 rijke diensten bewezen en zijn naam vereeuwigd, door zijn stelsel 

 zoude hij zulks niet gedaan hebben. 



Geheel zijn leven en werken zijn zoo zeer in strijd met het naar 

 hem genoemde stelsel , dat men schier geneigd zou worden te denken , 

 dat het aan hem is toegedicht en dat men, om licht te bevroeden 

 redenen , nl. om het geloof aan eene stilstaande aarde , dat zoo als 

 men meende overeenkwam met de uitspraken des bijbels , niet te 



