COPERNICUS EN KEPLER. 111 



schokken , den. naam van den grooten sterrenkundige heeft misbruikt , 

 om daardoor de stelling van copernicus met te meer kracht te kun- 

 nen bestrijden. Het schijnt, dat het stelsel van tycho eerst drie jaar 

 na zijn dood is aan 't licht gekomen en ontleend aan een werk van 

 hem, dat in 1604 te Frankfort werd uitgegeven, nadat hij in 1601 

 op 55jarigen leeftijd was overleden. 



Hoe dit echter ook moge zijn, de waarnemingen van den grooten 

 Deenschen sterrenkundige hebben zijn naam vereeuwigd. Zij hebben 

 kunnen strekken om de waarheid van het Copernicaansche stelsel te 

 bevestigen en krachtig medegewerkt tot de heerlijke ontdekkingen van 

 KEPLER , die ons de banen der planeten meer in 't b^' zonder heeft 

 leeren kennen, en, nadat copernicus had gezegd wat er plaats had» 

 uit tal van waarnemingen aantoonde hoe een en ander plaats vond. 

 En moge dan ook tycho , door zijn vast geloof aan eenmaal als on- 

 wankelbare waarheden opgevatte meeningen , hebben gedwaald , dan 

 zien wij in hem, hetgeen wij niet zelden ook in andere groote man- 

 nen , zelfs bij de diepste denkers , de grootste geleerden en de edelste 

 menschen opmerken, dat ook zij evenmin als andere menschen boven 

 feilen en afdwalingen zijn verheven; maar tevens ook zien wij er uit, 

 hoe uiterst moeiel^k het is de in de jeugd, als met de moedermelk 

 ingezogen meeningen , vooral als zij eenigermate met den godsdienst 

 in verband staan , te wijzigen of te laten varen. 



Met het stelsel van copernicus had de sterrenkunde eene reuzen- 

 schrede voorwaarts gedaan. Men had er geheel nieuwe inzichten door 

 verkregen in het wezen van ons zonne- of planetenstelsel ; maar tevens 

 was de weg er door gebaand tot verdere nasporingen en onderzoekin- 

 gen. Er was als ware het een nieuw licht opgegaan, waardoor men 

 veel , dat vroeger als in een nevel was gehuld , nu helder en klaar 

 konde aanschouwen. Men was vrijgemaakt van een band, die tot nog 

 toe belette zich op een vrij standpunt te plaatsen, vanwaar men met 

 onbelemmerden blik het geheel kon overzien. 



Er bleef intusschen nog veel te vragen en te onderzoeken over, en 

 het was johann kepler, in wien wij een anderen held op het gebied 

 der wetenschap mogen begroeten, wiens ontdekkingen, als zoovele 

 overwinningen voor de wetenschap, zich onmiddellijk aansluiten aan die 

 van copernicus, en ook zijn naam , evenals dien van zijn grooten voor- 

 ganger, voor altijd aan de wetenschap hebben verbonden en der ver- 

 getelheid ontrukt. 



