GELEERDE HONDEN. 139 



en Lelie en Norma er zoo droomerig uitzagen, als of alle levenslust 

 in hen was uitgedoofd. 



Diegenen myner lezers , die geneigd zijn aan de dieren alle , zelfs 

 de geringste sporen dier hoogere vermogens te ontzeggen, welke zij 

 als het uitsluitend eigendom van den mensch beschouwen , zullen voor- 

 zeker met eenige voldoening van het bovenstaande hebben kennis ge- 

 nomen. Zij zullen wellicht daarin het bewijs zien van de waarheid der 

 stelling van descartes , dat de dieren niet anders dan levende werk- 

 tuigen zijn. 



Aan anderen, die meer er toe overhellen om in de handelingen der 

 dieren eene openbaring derzelfde vermogens te zien , als die wij men- 

 schen bezitten, is door het medegedeelde wellicht eene illusie ontno- 

 men. Zij gevoelen zich daardoor teleurgesteld. 



Zoowel tot den een als tot den ander zoude ik zeggen: wees niet 

 te haastig en leid uit het feit , dat het bij onderzoek gebleken is dat 

 een geleerde hond eigenlijk een zeer weinig verstandelijk ontwikkeld 

 wezen is , en als zoodanig eene geheel geusurpeerde reputatie bezit , 

 niet meer af, dan wat er rechtstreeks uit af te leiden valt, namelijk 

 dat men verkeerd doet met de dressuur, waarvoor vele dieren vat- 

 baar zijn, als maatstaf voor hunne verstandelijke vermogens te bezi- 

 gen. Willen wij nasporen in hoeverre dieren werkelijk denken bij het- 

 geen zij doen , d. i. : waar het blinde instinkt ophoudt en het verstand 

 begint, dan moeten wij hunne handelingen in volkomen vrijen toestand 

 gadeslaan. Ook dan nog zijn het niet zoo zeer de vaak hoogst opmer- 

 kelgke talenten die vele dieren ten toon spreiden in het bouwen van 

 kunstige woningen, in de zorgen voor hunne jongen enz., die tot 

 maatstaf mogen strekken , want er zijn te duidelijke bewijzen voor , 

 dat een groot deel der daartoe noodige handelingen zuiver instinkt- 

 matig zijn , om daaraan eenig bewijs voor het bestaan van eene ver- 

 standswerking te ontleenen. Wat de mensch door dresseeren, door 

 africhten doet , d. i. : het dier te gewennen telkens zekere bewegingen 

 te maken wanneer het zekere indrukken ontvangt, dat heeft de natuur 

 langs eenen trouwens veel langeren weg bij de soort gedaan. Wat 

 men instinkt noemt , is niet anders dan de erfelijk geworden gewoonte. 

 Derhalve blijven , ter beoordeeling van het denkvermogen der dieren , 

 alleen zulke handelingen over , waarbij zij afwijken van hunne gewoonte 

 en dat doen op eene wjjze die het vermoeden wekt , dat zij , op gi'ond 



