164 HET ONTSTAAN VAN DEN ZEDELIJKEN 



op het tegenwoordige en op de toekomst, is een gedeelte van die zee 

 van arbeidsvermogen." * 



Elk dier derhalve dat hersenen bezit of organen, die soortgelijke 

 functien verrichten , moet meer of minder denken , moet veel of weinig 

 met rede zijn begaafd. — Darwin heeft bovendien overtuigend aange- 

 toond, dat: het verschil in geestvermogens tusschen den mensch en de 

 lagere dieren^ hoe groot het ook zij, ongetwijfeld slechts een verschil is in 

 hoeveellieid en niet in hoedanigheid. 



Is dus de vonk der rede ook bij de laagste diersoorten aanwezig, 

 dan moet die vonk ook meer en meer zijn opgeglommen en meer en 

 meer licht verspreid hebben, naarmate zich uit die soorten allengskens 

 hooger georganiseerde ontwikkelden , en naarmate zij meer licht gaf 

 moet de rede ook grooter diensten hebben bewezen , bij de ontwikke- 

 ling der zedelgke hoedanigheden, die van lieverlede het deel van den 

 mensch werden. 



Een der oudste telgen van de zucht tot zelfbehoud is de zelfzucht, 

 het vaak zoo verachte egoïsme. Een schepsel zonder eenige zelfzucht 

 zou onmogelijk voor het in standhouden van zijn individu kunnen 

 zorg dragen. Eene volkomene belangloosheid zou eene volkomene onge- 

 rijmdheid zijn. Het primo mihi staat op den voorgrond bij dieren zoo- 

 wel als bij menschen, de zelfzucht is hun ingeschapen. Het dier ver- 

 zadigt en oververzadigt zich , zonder acht te geven op zijn hongerenden 

 natuurgenoot, anders dan om hem vaak met geweld te verwijderen. — 

 De hond , die zich zat gegeten heeft , valt schier met woede weder op 

 zijn overgebleven en reeds verlaten voedsel aan, zoodra een ander dier 

 er van wil nuttigen. Het paard , vreezende dat men hem iets zal ont- 

 nemen, bijt op stal naar zijne buren, wier ruif en krib nog ledig 

 zijn , terwijl hij zich voedt. De mensch heeft dezelfde eigenschappen ; 

 ook bij hem is de zelfzucht eene aangeboren neiging en geenszins uit- 

 sluitend het gevolg van botvieren aan hartstochten of van slechte 

 opvoeding. 



Een ieder die kinderen heeft groot gebracht , hunne ontwikkeling 

 heeft gadegeslagen en met verstand heeft pogen te leiden , zal dikwerf 

 verdrietig getroffen zijn geweest door de onbewimpelde ,' ik zou haast 

 zeggen , onbeschaamde zelfzucht , die hij bij ben opmerkte , zoodra zij 



' Wetiiiischiippelijke bladen 1871 , blz. 81 e. v. overgenomen uit Les Mundes. 



