166 HET ONTSTAAN VAN DEN ZEDELIJK^N' 



van meer of min geordende maatschappijen van dieren en menschen. 

 Toen de kiem der rede zich in de dieren meer en meer ontwikkelde , 

 naarmate er hooger georganiseerde diersoorten te voorschijn traden, 

 moet deze ook van lieverlede eerst flauw hebben doen inzien, later 

 duidelijker hebben doen beseffen en vervolgens overtuigend ondervinden , 

 dat men veiliger , dat men aangenamer leefde , wanneer men zich in 

 min of meer groote vereenigingen bijeen voegde. Zoo kon men elkaar 

 waarschuwen voor naderend gevaar, elkaar verdedigen tegen zijne ge- 

 zamenlijke vijanden en elkaar verschillende diensten bewijzen. Het is 

 opmerkelijk dat, zoo niet alle graan- en plantenetende dieren tot de 

 gezellig levende behooren, toch geen hunner eene uitgemaakte neiging 

 heeft om zich te isoleren; slechts de eigenlijke roofdieren isoleren 

 zich, maar voor hen zou het gezellig leven geen voordeel zijn. Wij 

 zien dus , dat de roofdieren zoo goed als de andere in deze geheel oor- 

 deelkundig en in overeenstemming met hun eigenbelang handelen. Hunne 

 zelfzucht , gediend door de rede , heeft hen gebracht tot voor hen nut- 

 tige gewoonten, die door voortgezette toepassing erfelijk zijn geworden. 



Over het erfelijk worden van gewoonten, die het schepsel nuttig zijn 

 en over het ontstaan daaruit van neigingen en eigenschappen , die ge- 

 heele rassen kenmerken , dient hier , ter herinnering aan darwin's theorie , 

 een enkel woord in het midden te worden gebracht. 



Een der opmerkelijkste eigenschappen van den mensch en ook van 

 het dier , is de zucht tot nabootsing , die ongetwgfeld weder in de 

 zelfzucht haren oorsprong vindt. 



Handelingen toch , die het individu kwalijk bekomen , worden noch 

 op den duur noch algemeen nagebootst ; slechts de zoodanige , waar men 

 zich wel bij bevindt of althans meent te bevinden , deelen in dit voorrecht. 



Dat ook dieren die eigenschap bezitten, is door talrijke voorbeelden 

 te staven en dan ook sedert lang opgemerkt; getuigen: les moutons 

 de Panurge en het wel bekende, op ervaring steunende spreekwoord: 

 "als er één schaap over de brug is , volgen de overige." Voorts weet men , 

 dat paarden, die onwillig zijn ergens voorbij te gaan, gedwee andere 

 volgen langs het gevreesde voorwerp; dat geheele vluchten vinken op 

 eene baan nederstrijken , zoodra slechts een enkele voorgaat, enz. enz. 



De mensch is iu nog veel hooger mate dan eenig dier met de zucht 

 tot nabootsing begaafd. De nationale kleederdrachten en het heerschen 

 der mode zijn daarvan sterk sprekende bewijzen. 



